Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Εξεταστική, ΤΝ και κριτική σκέψη: Πόσο έχει διευρυνθεί το πρόβλημα και ποιός ευθύνεται πραγματικά;


ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΤΟΥ SPI ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ

Γράφει ο Μάνος Κόκκινος

Το παρόν άρθρο εξετάζει την έξαρση της αντιγραφής με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης στα πανεπιστήμια, παρουσιάζοντας στατιστικά για το φαινόμενο και αναλύοντας τον ρόλο των θεσμών και των διδασκόντων. Αξιολογεί κατά πόσο η λύση βρίσκεται στην τεχνολογική παρακολούθηση, και κατά πόσο στον επανασχεδιασμό των αξιολογήσεων ώστε να καλλιεργούν την κριτική σκέψη.

Η εμφάνιση προηγμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, έχει δημιουργήσει μια νέα, ανήκουστη πρόκληση για την ακαδημαϊκή ακεραιότητα. Αυτό που παλαιότερα απαιτούσε επίπονη έρευνα και χρόνο, σήμερα μπορεί να παραχθεί σε δευτερόλεπτα, με αποτέλεσμα ένα κύμα αντιγραφής που απειλεί να υπονομεύσει την αξία της ίδιας της εκπαίδευσης.

Το φαινόμενο δεν αφορά πλέον μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά τείνει να καταστεί συστημικό, ωθώντας τα πανεπιστήμια σε μια κρίσιμη καμπή: πώς μπορεί να διαφυλαχθεί η ακεραιότητα όταν ο πειρασμός και η ευκολία της τεχνητής νοημοσύνης είναι τόσο μεγάλα;

Πολυάριθμες μελέτες επιβεβαιώνουν την αλματώδη αύξηση της χρήσης ΤΝ για ακαδημαϊκές εργασίες. Μια πρόσφατη έρευνα του YouGov στο Ηνωμένο Βασίλειο αποκαλύπτει ότι ένας στους επτά προπτυχιακούς φοιτητής έχει υποβάλει εργασία που έχει παραχθεί εν μέρει ή εξ ολοκλήρου από ΤΝ. Παράλληλα, το 89% των φοιτητών φέρεται να χρησιμοποιεί το ChatGPT για να ολοκληρώσει εργασίες του, ενώ η ανομολόγητη χρήση αγγίζει το 50% του φοιτητικού πληθυσμού.

Η έρευνα που διεξήχθη σε ελληνικά πανεπιστήμια από το Deree – The American College of Greece επιβεβαιώνει την τάση, δείχνοντας ότι οι φοιτητές χρησιμοποιούν και εμπιστεύονται το ChatGPT παρά τους περιορισμούς του. Το φαινόμενο λαμβάνει ακόμη πιο δραματικές διαστάσεις σε περιπτώσεις όπως αυτή στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, όπου 40 φοιτητές απέτυχαν σε εξέταση λόγω χρήσης ΤΝ, υποβάλλοντας σχεδόν πανομοιότυπες απαντήσεις. 

Η ιστορική έρευνα για την αντιγραφή στην Ελλάδα δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι καινούργιο, αλλά η ΤΝ το επιτείνει ριζικά. Φοιτητές επικαλούνται την έλλειψη χρόνου, την πίεση και την απουσία αυστηρών ελέγχων ως βασικές αιτίες για την προσφυγή σε ανέντιμες πρακτικές .

Σε απάντηση, τα πανεπιστήμια στράφηκαν σε ανιχνευτές τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά τους αποδεικνύεται περιορισμένη. 

Τα εργαλεία αυτά παρουσιάζουν υψηλά ποσοστά ψευδώς θετικών και ψευδώς αρνητικών αποτελεσμάτων, ιδιαίτερα όταν οι φοιτητές εφαρμόζουν παράφραση ή μετάφραση του παραγόμενου κειμένου. Η δυνατότητα των ΤΝ να παράγουν μοναδικό κείμενο για κάθε ερώτημα καθιστά την ανίχνευσή τους μέσω παραδοσιακού λογισμικού αντιγραφής σχεδόν αδύνατη .

Επιπλέον, ακόμη και οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί δυσκολεύονται να διακρίνουν αξιόπιστα το έργο που έχει γραφτεί από άνθρωπο από αυτό που έχει δημιουργηθεί από ΤΝ. 

Το συμπέρασμα είναι ότι η λογική του «κυνηγιού» και της τιμωρίας βρίσκεται σε αδιέξοδο. Η προσπάθεια εντοπισμού της αντιγραφής με τεχνολογικά μέσα οδηγεί σε μια άνιση «κούρσα εξοπλισμών», όπου οι ανιχνευτές συνεχώς υστερούν, έναντι των πιο προηγμένων μοντέλων παραγωγής λόγου.

Το ερώτημα ποιος φέρει ευθύνη είναι σύνθετο. Οι φοιτητές είναι υπεύθυνοι για την πράξη τους, ωστόσο συχνά ενεργούν υπό την πίεση μιας κουλτούρας που εξομαλύνει την αντιγραφή ή λόγω άγνοιας για το τι συνιστά πλέον λογοκλοπή. Η έρευνα δείχνει ότι το 95% των φοιτητών γνωρίζει τις συνέπειες της λογοκλοπής, αλλά η πλειοψηφία έχει αντιγράψει τουλάχιστον μία φορά.

Ωστόσο, το βάρος της ευθύνης μετατοπίζεται στους θεσμούς και τους διδάσκοντες. Η έλλειψη σαφών πολιτικών και, κυρίως, η ανυπαρξία κατάρτισης των εκπαιδευτικών δημιουργεί ένα κενό. Μόλις το 17% των καθηγητών αισθάνεται σίγουρο για την κατανόηση της ΤΝ. 

Πολλοί διδάσκοντες εκφράζουν δισταγμό, θεωρώντας ότι η χρήση ΤΝ ακόμη και για την προετοιμασία του μαθήματος αποτελεί παραβίαση της ακεραιότητας, με αποτέλεσμα να αποφεύγουν τη συζήτηση και να καθυστερούν την υιοθέτηση μιας νέας παιδαγωγικής.

Η λύση, λοιπόν, δεν είναι η τεχνολογική απαγόρευση, αλλά ο παιδαγωγικός επανασχεδιασμός των αξιολογήσεων. 

Πλαίσια όπως το Colloquial Engagement Theory with AI Awareness (CET-AIA) προτείνουν την ενσωμάτωση ερωτήσεων που βασίζονται σε καθημερινά, τοπικά παραδείγματα, τα οποία η ΤΝ αδυνατεί να ερμηνεύσει, ενώ παράλληλα ενισχύουν τη γνωστική εμπλοκή των φοιτητών. Η στρατηγική αυτή επιβεβαιώνεται από εμπειρικές εφαρμογές, όπως στη διδασκαλία Λογιστικής στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ. 

Η αντικατάσταση μιας παραδοσιακής έκθεσης με μια εργασία δημιουργίας infographic, που απαιτούσε την αιτιολόγηση και σύνθεση ιδεών, οδήγησε σε σημαντική αύξηση της αυθεντικότητας των εργασιών και ανάπτυξη κριτικής σκέψης, ενώ η χρήση ΤΝ παρέμεινε επικουρική .

Το φαινόμενο της αντιγραφής με τη βοήθεια της ΤΝ δεν είναι μια παροδική κρίση, αλλά μια μόνιμη πραγματικότητα που απαιτεί μια θεμελιώδη αλλαγή νοοτροπίας. Η εστίαση πρέπει να μετατοπιστεί από την τιμωρητική λογική της ανίχνευσης στην ενδυνάμωση των φοιτητών μέσω μιας παιδαγωγικής που προάγει την κριτική σκέψη, τη δημιουργικότητα και την αυθεντική μάθηση. 

Το ζήτημα δεν είναι πλέον αν πρέπει να εμπλακούμε με την ΤΝ, αλλά πώς θα το κάνουμε με τρόπο που να διασφαλίζει το ήθος της ακαδημαϊκής κοινότητας, προετοιμάζοντας τους φοιτητές για μια εποχή όπου η ανθρώπινη κρίση θα είναι πολυτιμότερη από μια έτοιμη απάντηση αλγορίθμου .

Σχόλια

Δημοφιλή Κείμενα

Γενική Συνέλευση Παντείου: Επίθεση εναντίον κυβέρνησης και ΕΜΠ για το Πολυτεχνείο και αντιπαράθεση ΕΑΑΚ και Ελευθεριακού Στεκιού

Γράφει ο Νικόλας Βίτσος Στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, πραγματοποιήθηκε η γενική συνέλευση των φοιτητών. Στη γενική συνέλευση συζητήθηκαν θέματα που αφορούν τη φοιτητική κοινότητα. Η συνέλευση έγινε ενόψει του εορτασμού της επετείου της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Γι' αυτό στη γενική συνέλευση απηύθυναν λόγο αρχικά ένα μέλος του ΔΣ του Συνδέσμου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών, καθώς και ένας επιζών της εξέγερσης του Πολυτεχνείου.  Οι δύο ομιλητές κάλεσαν τους φοιτητές να συνεχίσουν να αγωνίζονται για τα ιδανικά για τα οποία αγωνίστηκαν και εκείνοι.  Στη συνέλευση τον λόγο πήραν οι φοιτητικές παρατάξεις πλην της ΔΑΠ-ΝΔΦΚ. Πέρα από τις φοιτητικές παρατάξεις, τον λόγο πήραν, παρά την αντίδραση όλων των παρατάξεων, και άτομα από το Ελευθεριακό Στέκι Παντείου. Πλαίσια κατέθεσαν η ΠΚΣ (89 ψήφοι), τα ΕΑΑΚ (64), η ΠΑΣΠ (64), η ΕΡΑ (19), η ΡΕΒΑΝΣ (9) και οι Αγωνιστικές Κινήσεις (1). ​Η ΠΚΣ κάλεσε τους φοιτητές να τιμήσουν το τριήμερο του Πολυτεχνείου μ...

Το «Εργαλειοποιημένο» Πολυτεχνείο: Πώς γεννήθηκε ο μύθος και γιατί επιμένει

Γράφει ο Μάνος Κόκκινος Κάθε Νοέμβριο, η ελληνική δημόσια σφαίρα επιστρέφει σε έναν κυκλικό καβγά για την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Τα τελευταία χρόνια, όμως, παρατηρείται μια ανησυχητική μετατόπιση: το επίκεντρο της συζήτησης μετακινείται από το «ποια είναι η ιστορική σημασία της εξέγερσης» στο «αν η εξέγερση έχει εργαλειοποιηθεί», και, ακόμη χειρότερα, στο αν έχει στηθεί εξαρχής με πολιτικά κίνητρα. Μια έννοια που ανήκε στην ιστορική κοινωνιολογία μετατράπηκε σε όπλο με το οποίο κάποιοι χτυπούν την ίδια την ύπαρξη του γεγονότος.  Ζητούμενο δεν είναι να ληφθεί θέση σε μια τόσο ατεκμηρίωτη διαφωνία, αλλά να εξεταστούν οι λόγοι για τους οποίους υπάρχει σύγχυση γύρω από το ζήτημα εξ αρχής. Η αφήγηση της «εργαλειοποίησης» δεν έχει μία και μοναδική πηγή. Το πρώτο στρώμα προέρχεται από την εσωτερική αυτοκριτική των ίδιων των συμμετεχόντων. Ήδη το 1976, η αριστερή επιθεώρηση Εργατική Πάλη κατηγορούσε τους μεταρρυθμιστές ότι «έκαναν τον λαό να ξεχάσει την προδοσία τους».  Το 1988, η...

Τελικά το πανεπιστήμιο είναι ένας χώρος ελεύθερης σκέψης και παιδείας ή ένα πρότυπο πειθαρχίας;

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΤΟΥ SPI ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ Γράφει η Μαρία Καραντινάκη Τελικά το πανεπιστήμιο είναι ένας χώρος ελεύθερης σκέψης και παιδείας ή ένα πρότυπο πειθαρχίας; Ενόψει της εξεταστικής, και της κατάστασης άγχους που επικρατεί μέσα στις αίθουσες εν ώρα της εξέτασης, ήρθε στο μυαλό μου το κατά πόσο η διαδικασία τόσο της εξεταστικής αλλά και του τρόπου εξέτασης μας βάζει σε ένα βαθύτερο κοινωνικοπολιτικό στόχαστρο. Πώς η εξεταστική ως ένα «πειθαρχικό μέσο» αντικρούει τη χαρά της μάθησης και έρχεται σε αντίθεση με την όλη φιλοσοφία της ακαδημαϊκής μάθησης; Για όλους μας οι περίοδοι της εξεταστικής είναι μια μορφή «φοιτητικού βασάνου». Το πανεπιστήμιο υποτίθεται πως είναι ένας χώρος ελεύθερης σκέψης, αμφισβήτησης και στοχασμού. Στην πραγματικότητα όμως, η εξεταστική δίνει ένα δυνατό σοκ ρεαλισμού στην ρομαντική σκοπιά της στοχαστικής φιλοσοφίας της μάθησης. Στην εξεταστική τα πράγματα λειτουργούν σε μια γραμμή παραγωγής. Τα έδρανα απομακρυσμένα, επιτηρητές συνεχώς να ελέγχουν για τη σωστή λειτ...

Γενικά Συλλαλητήρια 2026.10.21: Παρασκήνιο, Αιτήματα και Αναβρασμός ενόψει Εθνικών Εκλογών

  Από το SPI Newsroom Μεγάλη η σημερινή κινητοποίηση των φοιτητικών συλλόγων και παρατάξεων στο πανεκπαιδευτικό συλλαλητήριο στην Αθήνα. Οι Αθηναϊκοί ΦΣ συνεχίζουν ακάθεκτοι να διεκδικούν τα αιτήματά τους για δωρεάν παιδεία, διοργανώνοντας κοινοί συνεναίσι συλλαλητήριο για σήμερα, 21 Οκτωβρίου. Το μέτρο αυτό συμπληρώνει τη διαμαρτυρία που λαμβάνει χώρα στην πλατεία Συντάγματος και περιλαμβάνει στήσιμο σκηνών ως ένδειξη αμετανόητης στάσης έναντι στα μέτρα που αφορούν τις στεγαστικές φορολογικές ανάγκες που αποφασίστηκαν πρόσφατα. Σήμερα, 21 Οκτωβρίου, τα συλλαλητήρια ανά τη χώρα σημείωσαν σημαντική δυναμική. Η ATTACK στα AEI υπογράμμισε τη σημασία των συγκεντρώσεων και φοιτητικών κινητοποιήσεων με την αναφορά της στα αντίστοιχα κινήματα της Αλβανίας (Κίνημα των Φλαμίνγκο), της Γαλλίας, της Βραζιλίας, της Πορτογαλίας, της Ισπανίας και της Ινδίας (Κίνημα της Κατσαρίδας). Σχεδόν κάθε «φοιτητούπολη»- Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Ιωάννινα, Κομοτηνή, Ρέθυμνο, Βόλος, Χανιά, Ηράκλειο- κάλεσε ...

Το μαθηματικό παράδοξο της κάλπης: Όταν η πλειοψηφία εγγυάται τη λανθασμένη απόφαση

Γράφει η Νεφέλη Αναστασοπούλου-Ζωντανού Είναι η πλειοψηφία πάντα σοφή; Από την «Αλληγορία του Πλοίου» του Πλάτωνα έως τη σύγχρονη θεωρία πιθανοτήτων, τα συμπεράσματα είναι δυσοίωνα. Η δημόσια συζήτηση εστιάζει επανειλημμένα στο φαινόμενο της αποχής από τις εκλογές και στην επιτακτική ανάγκη καταπολέμησής του. Πράγματι, τα ποσοστά αποχής στην Ελλάδα κυμαίνονται συχνά κοντά στο 40%, ξεπερνώντας το 47% τον Ιούνιο του 2023 (ιστορικό αρνητικό ρεκόρ). Μήπως, όμως, το κυρίαρχο αφήγημα «η αποχή είναι πρόβλημα, και πρέπει να πείσουμε τον κόσμο να ψηφίσει» αποτελεί λάθος εστίαση; Κι αυτό γιατί το πιο σημαντικό ερώτημα δεν είναι πόσοι ψηφίζουν, αλλά πόσο ουσιαστικά ψηφίζουν. Την απάντηση σε αυτό επιχειρεί να δώσει το Θεώρημα του Condorcet (1785): όταν κάθε ψηφοφόρος έχει πάνω από 50% πιθανότητα να κάνει τη «σωστή» επιλογή (π.χ. 60%), τότε όσο μεγαλώνει το εκλογικό σώμα, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα η πλειοψηφία να καταλήξει στη σωστή απόφαση. Για παράδειγμα, η πιθανότητα αυτή ανεβαίνει σε 64,8% με...