Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Επανέκδοση αδειών για ιδιωτικά πανεπιστήμια: Το τέλος μιας σύντομης μάχης ή η αρχή ενός μακροσκελούς πολέμου;



Γράφει ο Μάνος Κόκκινος

Το πρόσφατο νομικό αδιέξοδο γύρω από την ίδρυση των ιδιωτικών πανεπιστημίων ανέδειξε με τρόπο παραδειγματικό τις παθογένειες του ελληνικού πολιτικού συστήματος. Συγκεκριμένα αφήνει την κυβέρνηση να αυτοπαρουσιαστεί όχι ως ένα όργανο εκσυγχρονισμού αλλά ως ένας μηχανισμός με βλέψη την επιτάχυνση των διαδικασιών χωρίς έγνοια για την λειτουργικότητα. Ταυτόχρονα όμως η αντιπολίτευση αδυνατεί να δράσει συντονισμένα με παλιές αποφάσεις και ασάφειες στις θέσεις των κομμάτων να εμποδίζουν την αναχαίτιση των κυβερνητικών ενεργειών. 

Έπειτα από προσφυγή του καθηγητού της Νομικής σχολής Αθηνών Π. Λαζαράτο στο Συμβούλιο της Επικρατείας, το εν λόγω ΣτΕ προέβη στην ακύρωση των αδειών λειτουργίας τριών ιδιωτικών πανεπιστημίων. Η απόφαση αυτή, η οποία ακύρωσε τη διοικητική πράξη ίδρυσης τριών παραρτημάτων ξένων ιδιωτικών πανεπιστημίων, δεν στρέφεται κατά της συνταγματικότητας του νόμου Πιερρακάκη.

Αντιθέτως διατήρησε μια αποστασιοποιημένη στάση, και εστίασε σε συγκεκριμένες παρατυπίες. Πρωτίστως ο αρμόδιος φορέας για την βεβαίωση κατάλληλων κτιριακών υποδομών, παρέλειψε να διαπιστώσει εγκαίρως αν τα παραρτήματα συμμορφώθηκαν με τις δικές του επισημάνσεις ύστερα από επιτόπιους ελέγχους.

Έπειτα, για ένα εκ των ιδρυμάτων, η σύμφωνη γνώμη της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης βασίστηκε σε έκθεση Ειδικής Επιτροπής Αξιολόγησης, μέλος της οποίας διατηρούσε σχέση με τον ενδιαφερόμενο φορέα, δημιουργώντας υπόνοια μεροληψίας κατά το άρθρο 7 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας. Παρά τη σαφήνεια αυτή, η πολιτική αντιπαράθεση που ακολούθησε λειτούργησε ως φίλτρο παραποίησης της ουσίας, θυσιάζοντας τη μακροπρόθεσμη θεσμική σταθερότητα στην επικαιρότητα της στιγμής.

Η τακτική της κυβέρνησης να προχωρήσει σε ταχεία επαναδειοδότηση δύο εκ των τριών ιδρυμάτων, διορθώνοντας εν πολλοίς τις τυπικές ατέλειες που εντόπισε το δικαστήριο, κινείται εντός των νομικών ορίων, όπως τόνισε η υπουργός Παιδείας Σ. Ζαχαράκη σε σχετική δήλωση.

Παρά την νομιμότητα της πράξης ο χρόνος πραγμάτωσης της, δηλαδή πριν ολοκληρωθούν οι προβλεπόμενοι έλεγχοι, πριν αποφανθούν τα αρμόδια όργανα, πριν ολοκληρώσει το έργο της η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης και πριν ακόμη διαμορφωθεί οριστικά το νέο κανονιστικό πλαίσιο για την επαναξιολόγηση των προγραμμάτων σπουδών, έχει προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις. Πέραν της αντιπολίτευσης η κίνηση αυτή θα έπρεπε να ανησυχεί και όσους φοιτούν στα εν λόγω ιδρύματα καθώς βάζει σε προτεραιότητα την ημερομηνία επαναλειτουργίας αντί την ορθή λειτουργία εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.

Παράλληλα, η στάση της αντιπολίτευσης όχι μόνο δεν διαλευκαίνει το τοπίο, αλλά εντείνει τη σύγχυση. Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛΑΣ) πλέον τάσσεται υπέρ της κατάργησης του νόμου Πιερακάκη και προτείνει ένα εντελώς νέο πλαίσιο διαχείρισης των προαναφερθέντων ιδρυμάτων. Το νέο αυτό πλαίσιο δεν έχει διασαφηνιστεί και κριτικοί από την αριστερά θεωρούν πως η ΕΛΑΣ ουσιαστικά τάσσεται υπέρ της λειτουργίας ιδιωτικών πανεπιστημίων, αρκεί να είναι υπό διαφορετικό καθεστώς από το τωρινό.

Το ΠΑΣΟΚ από την άλλη δηλώνει διαχρονικά υπέρ της λειτουργίας μη κρατικών πανεπιστημίων, αλλά μόνο μέσω της επίσημης αναθεώρησης του Άρθρου 16 του Συντάγματος και με βάση το σκανδιναβικό παράδειγμα. Όμως παρατηρείται διάφορα μεταξύ της πολιτικής των σκανδιναβικών χώρων όσον αφορά το ζήτημα με την Δανία να αναθέτει την πιστοποίηση των ιδρυμάτων σε ανεξάρτητο συμβούλιο με δυνατότητα ανάκλησης από το κράτος, ενώ η Σουηδία απαγορεύει τη διανομή κερδών παραχωρώντας όμως αυτονομία και δημόσια χρηματοδότηση βάσει φοιτητών.

Η κυβέρνηση επιτίθεται στην αντιπολίτευση τονίζοντας την αδυναμία εύρεσης κοινού τόπου μεταξύ των λοιπών κομμάτων. Συγκεκριμένα ο υπουργός οικονομικών Κ. Πιερρακάκης δήλωσε: «Η ΕΛΑΣ μας λέει πως δεν θα καταργήσει το νομοθετικό πλαίσιο, αλλά δεν θα ψηφίσει την αναθεώρηση του άρθρου 16. Το ΠΑΣΟΚ μας λέει ακριβώς το αντίθετο. Η αντίφαση είναι πια εκκωφαντική, αναμετράται με τις ίδιες της τις θέσεις η αντιπολίτευση»

Στο επίκεντρο αυτής της αντιπαράθεσης βρίσκονται οι φοιτητές, οι οποίοι βρέθηκαν ακούσιοι θεατές ενός θεσμικού εκκρεμούς. 

Το ερώτημα εάν το πτυχίο τους θα αναγνωριστεί, εάν τα εξάμηνα σπουδών τους θα προσμετρηθούν ή εάν η οικονομική επένδυση των οικογενειών τους ήταν ασφαλής παραμένει αναπάντητο. Η αβεβαιότητα αυτή δεν αφορά μόνο την τρέχουσα ακαδημαϊκή χρονιά, αλλά στέλνει ένα δυσοίωνο μήνυμα για τη βιωσιμότητα κάθε μελλοντικής μεταρρύθμισης, εφόσον αυτή μπορεί να ανατραπεί με την επόμενη δικαστική ή πολιτική συγκυρία.

Πλήθος φοιτητικών συλλόγων δημοσίων πανεπιστημίων που υποστήριξαν θερμά την ακύρωση των αδειών, ως μέτρο που εξασφαλίζει την αξία του δικού τους πτυχίου, βρίσκονται τώρα σε εξίσου μια αμήχανη θέση καθώς συνειδητοποιούν πως ο αγώνας για ελεύθερο και δημόσιο πανεπιστήμιο δεν μπορεί λήξει με μια μόνο απόφαση. 

Αντίθετα η φοιτητική παράταξη του κυβερνητικού κόμματος διατηρεί την στάση της υπέρ των ιδιωτικών πανεπιστημίων, επιμένοντας πως η εξωτερική πίεση της αγοράς θα αναγκάσει τα δημόσια πανεπιστήμια να βελτιωθούν ώστε να συναγωνίζονται με τα ιδιωτικά. Όμως μετά την ακύρωση των αδειών για τους παραπάνω λόγους φαίνεται πως η κατάσταση θα είναι η αντίστροφη με τα ιδιωτικά πανεπιστήμια να μένουν πίσω ποιοτικά σε σχέση με τα δημόσια που υποτίθεται πρέπει να εμπνεύσουν.

Η παρούσα κρίση δεν είναι ούτε η πρώτη ούτε η τελευταία φορά που μια νομοθετική πρωτοβουλία συντρίβεται στα δικαστήρια ή στην πολιτική αντιπαλότητα. Ωστόσο, η διαχείρισή της αναδεικνύει μια διαχρονική αδυναμία: το πολιτικό σύστημα δυσκολεύεται να λειτουργήσει με γνώμονα τη σταθερότητα και τον σεβασμό των διαδικασιών, όταν η πίεση της στιγμής επιτάσσει ταχύτητα και επικοινωνιακή υπεροχή. 

Η απαίτηση για ένα σαφές, κοινά αποδεκτό εκπαιδευτικό πλαίσιο δεν είναι πολυτέλεια αλλά αναγκαιότητα , όχι για την εξυπηρέτηση των κομμάτων, αλλά για τη διασφάλιση εκείνων που εμπιστεύονται το σύστημα για να χτίσουν τη δική τους πορεία. Η όποια λύση, για να είναι βιώσιμη, οφείλει να κινείται στην κατεύθυνση της διαλόγου και της νομικής πληρότητας, αφήνοντας πίσω τις ακροβασίες μιας πολιτικής που μάχεται περισσότερο για την επόμενη είδηση παρά για το μακροπρόθεσμο συμφέρον των νέων.

Σχόλια

Δημοφιλή Κείμενα

Γενική Συνέλευση Παντείου: Επίθεση εναντίον κυβέρνησης και ΕΜΠ για το Πολυτεχνείο και αντιπαράθεση ΕΑΑΚ και Ελευθεριακού Στεκιού

Γράφει ο Νικόλας Βίτσος Στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, πραγματοποιήθηκε η γενική συνέλευση των φοιτητών. Στη γενική συνέλευση συζητήθηκαν θέματα που αφορούν τη φοιτητική κοινότητα. Η συνέλευση έγινε ενόψει του εορτασμού της επετείου της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Γι' αυτό στη γενική συνέλευση απηύθυναν λόγο αρχικά ένα μέλος του ΔΣ του Συνδέσμου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών, καθώς και ένας επιζών της εξέγερσης του Πολυτεχνείου.  Οι δύο ομιλητές κάλεσαν τους φοιτητές να συνεχίσουν να αγωνίζονται για τα ιδανικά για τα οποία αγωνίστηκαν και εκείνοι.  Στη συνέλευση τον λόγο πήραν οι φοιτητικές παρατάξεις πλην της ΔΑΠ-ΝΔΦΚ. Πέρα από τις φοιτητικές παρατάξεις, τον λόγο πήραν, παρά την αντίδραση όλων των παρατάξεων, και άτομα από το Ελευθεριακό Στέκι Παντείου. Πλαίσια κατέθεσαν η ΠΚΣ (89 ψήφοι), τα ΕΑΑΚ (64), η ΠΑΣΠ (64), η ΕΡΑ (19), η ΡΕΒΑΝΣ (9) και οι Αγωνιστικές Κινήσεις (1). ​Η ΠΚΣ κάλεσε τους φοιτητές να τιμήσουν το τριήμερο του Πολυτεχνείου μ...

Το «Εργαλειοποιημένο» Πολυτεχνείο: Πώς γεννήθηκε ο μύθος και γιατί επιμένει

Γράφει ο Μάνος Κόκκινος Κάθε Νοέμβριο, η ελληνική δημόσια σφαίρα επιστρέφει σε έναν κυκλικό καβγά για την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Τα τελευταία χρόνια, όμως, παρατηρείται μια ανησυχητική μετατόπιση: το επίκεντρο της συζήτησης μετακινείται από το «ποια είναι η ιστορική σημασία της εξέγερσης» στο «αν η εξέγερση έχει εργαλειοποιηθεί», και, ακόμη χειρότερα, στο αν έχει στηθεί εξαρχής με πολιτικά κίνητρα. Μια έννοια που ανήκε στην ιστορική κοινωνιολογία μετατράπηκε σε όπλο με το οποίο κάποιοι χτυπούν την ίδια την ύπαρξη του γεγονότος.  Ζητούμενο δεν είναι να ληφθεί θέση σε μια τόσο ατεκμηρίωτη διαφωνία, αλλά να εξεταστούν οι λόγοι για τους οποίους υπάρχει σύγχυση γύρω από το ζήτημα εξ αρχής. Η αφήγηση της «εργαλειοποίησης» δεν έχει μία και μοναδική πηγή. Το πρώτο στρώμα προέρχεται από την εσωτερική αυτοκριτική των ίδιων των συμμετεχόντων. Ήδη το 1976, η αριστερή επιθεώρηση Εργατική Πάλη κατηγορούσε τους μεταρρυθμιστές ότι «έκαναν τον λαό να ξεχάσει την προδοσία τους».  Το 1988, η...

Τελικά το πανεπιστήμιο είναι ένας χώρος ελεύθερης σκέψης και παιδείας ή ένα πρότυπο πειθαρχίας;

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΤΟΥ SPI ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ Γράφει η Μαρία Καραντινάκη Τελικά το πανεπιστήμιο είναι ένας χώρος ελεύθερης σκέψης και παιδείας ή ένα πρότυπο πειθαρχίας; Ενόψει της εξεταστικής, και της κατάστασης άγχους που επικρατεί μέσα στις αίθουσες εν ώρα της εξέτασης, ήρθε στο μυαλό μου το κατά πόσο η διαδικασία τόσο της εξεταστικής αλλά και του τρόπου εξέτασης μας βάζει σε ένα βαθύτερο κοινωνικοπολιτικό στόχαστρο. Πώς η εξεταστική ως ένα «πειθαρχικό μέσο» αντικρούει τη χαρά της μάθησης και έρχεται σε αντίθεση με την όλη φιλοσοφία της ακαδημαϊκής μάθησης; Για όλους μας οι περίοδοι της εξεταστικής είναι μια μορφή «φοιτητικού βασάνου». Το πανεπιστήμιο υποτίθεται πως είναι ένας χώρος ελεύθερης σκέψης, αμφισβήτησης και στοχασμού. Στην πραγματικότητα όμως, η εξεταστική δίνει ένα δυνατό σοκ ρεαλισμού στην ρομαντική σκοπιά της στοχαστικής φιλοσοφίας της μάθησης. Στην εξεταστική τα πράγματα λειτουργούν σε μια γραμμή παραγωγής. Τα έδρανα απομακρυσμένα, επιτηρητές συνεχώς να ελέγχουν για τη σωστή λειτ...

Γενικά Συλλαλητήρια 2026.10.21: Παρασκήνιο, Αιτήματα και Αναβρασμός ενόψει Εθνικών Εκλογών

  Από το SPI Newsroom Μεγάλη η σημερινή κινητοποίηση των φοιτητικών συλλόγων και παρατάξεων στο πανεκπαιδευτικό συλλαλητήριο στην Αθήνα. Οι Αθηναϊκοί ΦΣ συνεχίζουν ακάθεκτοι να διεκδικούν τα αιτήματά τους για δωρεάν παιδεία, διοργανώνοντας κοινοί συνεναίσι συλλαλητήριο για σήμερα, 21 Οκτωβρίου. Το μέτρο αυτό συμπληρώνει τη διαμαρτυρία που λαμβάνει χώρα στην πλατεία Συντάγματος και περιλαμβάνει στήσιμο σκηνών ως ένδειξη αμετανόητης στάσης έναντι στα μέτρα που αφορούν τις στεγαστικές φορολογικές ανάγκες που αποφασίστηκαν πρόσφατα. Σήμερα, 21 Οκτωβρίου, τα συλλαλητήρια ανά τη χώρα σημείωσαν σημαντική δυναμική. Η ATTACK στα AEI υπογράμμισε τη σημασία των συγκεντρώσεων και φοιτητικών κινητοποιήσεων με την αναφορά της στα αντίστοιχα κινήματα της Αλβανίας (Κίνημα των Φλαμίνγκο), της Γαλλίας, της Βραζιλίας, της Πορτογαλίας, της Ισπανίας και της Ινδίας (Κίνημα της Κατσαρίδας). Σχεδόν κάθε «φοιτητούπολη»- Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Ιωάννινα, Κομοτηνή, Ρέθυμνο, Βόλος, Χανιά, Ηράκλειο- κάλεσε ...

Το μαθηματικό παράδοξο της κάλπης: Όταν η πλειοψηφία εγγυάται τη λανθασμένη απόφαση

Γράφει η Νεφέλη Αναστασοπούλου-Ζωντανού Είναι η πλειοψηφία πάντα σοφή; Από την «Αλληγορία του Πλοίου» του Πλάτωνα έως τη σύγχρονη θεωρία πιθανοτήτων, τα συμπεράσματα είναι δυσοίωνα. Η δημόσια συζήτηση εστιάζει επανειλημμένα στο φαινόμενο της αποχής από τις εκλογές και στην επιτακτική ανάγκη καταπολέμησής του. Πράγματι, τα ποσοστά αποχής στην Ελλάδα κυμαίνονται συχνά κοντά στο 40%, ξεπερνώντας το 47% τον Ιούνιο του 2023 (ιστορικό αρνητικό ρεκόρ). Μήπως, όμως, το κυρίαρχο αφήγημα «η αποχή είναι πρόβλημα, και πρέπει να πείσουμε τον κόσμο να ψηφίσει» αποτελεί λάθος εστίαση; Κι αυτό γιατί το πιο σημαντικό ερώτημα δεν είναι πόσοι ψηφίζουν, αλλά πόσο ουσιαστικά ψηφίζουν. Την απάντηση σε αυτό επιχειρεί να δώσει το Θεώρημα του Condorcet (1785): όταν κάθε ψηφοφόρος έχει πάνω από 50% πιθανότητα να κάνει τη «σωστή» επιλογή (π.χ. 60%), τότε όσο μεγαλώνει το εκλογικό σώμα, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα η πλειοψηφία να καταλήξει στη σωστή απόφαση. Για παράδειγμα, η πιθανότητα αυτή ανεβαίνει σε 64,8% με...