Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Η στεγαστική κρίση και οι συζητήσεις για την αναθεώρηση: Τελικά είναι «εμπόρευμα» ή δικαίωμα;

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΤΟΥ SPI ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ
ΣΥΝΤΑΓΜΑ 1975 VOL.5: ΟΙ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ

Γράφει η Μαρία Καραντινάκη

Σε συνέχεια των συζητήσεων για τις συνταγματικές αναθεωρήσεις, το βάρος αυτή την φορά πέφτει στην αναθεώρηση του στεγαστικού ζητήματος και μιας πιο προσιτής προσέγγισης, μιας και τον τελευταίο καιρό, οι τιμές των ενοικίων αλλά και της αγοράς ιδιοκτησιακών περιουσιών έχουμε δει να εκτοξεύονται. Πώς όμως αυτό επηρεάζει το γενικότερο πλαίσιο των κοινωνικών δικαιωμάτων και της φοιτητικής ανάγκης για «προσβάσιμη» στέγη;

Στο στεγαστικό ζήτημα παρατηρείται μια ξεκάθαρη αντίφαση της θεωρίας και των πράξεων. Στην πραγματικότητα, στην παράγραφο 4 του άρθρου 21, ορίζεται πως η απόκτηση κατοικίας από αυτούς που την στερούνται ή που στεγάζονται ανεπαρκώς αποτελεί φροντίδα του κράτους, κάτι που συνυφαίνεται με κοινωνικό πρόβλημα. 

Αντίστοιχα και η Ευρωπαϊκή Σύμβαση που η Ελλάδα έχει συνυπογράψει, ορίζει την στεγαστική μέριμνα ως δικαίωμα, κάτι το οποίο δεν φαίνεται να προωθείται σε αντίθεση με την κερδοφορία των real estate projects. Η τρέχουσα κυβερνητική πολιτική βασίζεται στα νομοθετικά προγράμματα «Σπίτι μου» και την Εθνική Στρατηγικής Κοινωνικής Στέγασης, προγράμματα τα οποία όμως μένουν αθωράκιστα χωρίς την συνταγματική τους κατοχύρωση. Τι αγγίζουν όμως αυτές οι συζητήσεις για την αναθεώρηση και πως επηρεάζουν άμεσα και έμμεσα την κοινωνία;

Το άρθρο 21 αυτό καθ’ αυτό, λειτουργεί απλώς σαν μια «κατευθυντήρια γραμμή» της κυβερνήσεως χωρίς να μεριμνά για περιπτώσεις αλλαγής των κοινωνικών και οικονομικών μεταβολών. Έτσι δεν δίνει την δυνατότητα να αποκαλείται η στέγη δικαίωμα με δικαστικές διεκδικήσεις, είτε στην περίπτωση αστεγίας είτε αδυναμίας προσαρμογής λόγω μισθολογικών προβλημάτων. Άρα, η αναθεώρηση ρίχνει το βάρος προς την πολιτική για μια αλλαγή στα δεδομένα από την «εμπορευματοποιημένη» στέγη στην στέγη ως κοινωνικό και κατοχυρωμένο πλέον δικαίωμα. Άρα το κράτος θα έχει συνταγματική υποχρέωση να εξασφαλίζει στέγη σε όσους τη στερούνται, δημιουργώντας έτσι ένα μόνιμο δίχτυ προστασίας. 

Παρόλα αυτά τα άρθρα 5 και 17 προστατεύουν πλήρως την ελεύθερη αγορά. Έτσι τα Airbnb ως δικαίωμα ιδιοκτησίας δεν μπορούν να απαγορευτούν πλήρως, καθώς μετά η διάταξη θα κρίνεται αντισυνταγματική. Για αυτό η αναθεώρηση στοχεύει περισσότερο στην ανάδειξη της στέγης ως κοινωνικής προτεραιότητας έναντι του ιδιωτικού κέρδους, σε συνδυασμό με την αξιοποίηση των δημοσίων δομών για ανέγερση κοινωνικών και φοιτητικών δομών, όπως ήδη γίνεται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Η ακρίβεια που πλήττει την ελληνική οικονομία, αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η έλλειψη προσιτής κατοικίας «ναρκοθετεί» τη ζωή και τις σπουδές της νέας γενιάς. 

Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες από Ετήσιες Εκθέσεις του Ινστιτούτου Εργασίας (ΙΝΕ/ΓΣΕΕ) και στοιχεία του Υπουργείου Εργασίας, αποδεικνύεται πως η αύξηση του βασικού μισθού απορροφάται πλήρως από τις τιμές των ακινήτων. Αν και ο κατώτατος μισθός πλέον διαμορφώνεται στα 920 ευρώ μεικτά, οι νέοι χωρίς τριετή εργασία δικαιούνται 797 ευρώ, αποκαλύπτοντας έτσι την βάση υπολογισμού για την αγοραστική δύναμη των νέων φοιτητών που εργάζονται για να ανταπεξέλθουν στην αποκαλούμενη φοιτητική ζωή.

Το Ίδρυμα «Νίκος Πουλαντζάς» με πρόσφατη έρευνα εισάγει τον επιστημονικό όρο της «μπλοκαρισμένης ενηλικίωσης» αναδεικνύοντας το πως η μειωμένη στεγαστική δυνατότητα στους νέους καθορίζει την ζωή τους. Σύμφωνα με την έρευνα το 92% των νέων δηλώνει πως οι τρέχοντες μισθοί δεν μπορούν να καλύψουν ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο. Με αυτά τα δεδομένα η ανεξαρτητοποίηση των φοιτητών εξαιτίας της στεγαστικής κρίσης, της ακρίβειας αλλά και των απολαβών της ίδιας της εργασίας, είναι φυσικό και επόμενο να μην μπορεί να πραγματωθεί.  

Έτσι λοιπόν, η συνταγματική αναθεώρηση κατά κύριο λόγο επηρεάζει τους φοιτητές και τους νέους καθώς η κατάσταση των φοιτητικών εστιών, αλλά και των ακινήτων προς ενοικίαση στα φοιτητικά κέντρα είναι απαράδεκτη. Η Αγγελική, που βρίσκεται στο δεύτερο έτος της Αρχιτεκτονικής στο ΑΠΘ, μου μίλησε για μια εικόνα «καταυλισμού» στις φοιτητικές εστίες. Συγκεκριμένα τον πρώτο χρόνο που περνούσε απέξω θεωρούσε πως είναι εγκαταλελειμμένα κτήρια. Αντίστοιχα, η ίδια όταν αναγκάστηκε να ψάξει για άλλο σπίτι, καθώς έδινε πολλά χρήματα για λίγα τετραγωνικά βρέθηκε στην απόλυτη απόγνωση. Χρειάστηκε να δώσει 2.500 ευρώ ενοικίων μπροστά, ενώ από την άλλη φαίνεται πως καταθέτει το μισό ενοίκιο και το υπόλοιπο το δίνει στο χέρι «μαύρα». 

Πώς άρα ένας φοιτητής μπορεί να ανταπεξέλθει χωρίς να εργάζεται; Ακόμα και με την εργασία όμως οι μισθοί δεν ανταποκρίνονται στα πραγματικά δεδομένα της κοινωνίας. Σε νησιά με παράδειγμα την Κρήτη όπως μου ανέφερε η Παναγιώτα, όχι μόνο οι φοιτητές, αλλά και η ίδιοι η κάτοικοι αδυνατούν να βρουν σπίτι λόγω της υπερπληθώρας Airbnb. Και εννοείται πως από αρχές Ιουνίου ακόμα και να μην έχει τελειώσει η εξεταστική τούς διώχνουν και ξαναμετακομίζουν πίσω τον Σεπτέμβρη.  

Έτσι λοιπόν φαίνεται το μεγάλο πρόβλημα που υπάρχει στην κρατική μέριμνα. Η Συνταγματική αυτή Αναθεώρηση δεν είναι μόνο άλλη μία νομική λεπτομέρεια και βάση συζήτησης. Είναι ένα ξεκάθαρο πολιτικό μέσο που θα δώσει την δυνατότητα να αλλάξουν τα κοινωνικά δεδομένα και οι κανόνες του παιχνιδιού εντελώς στην αγορά ακινήτων. Αν το ίδιο το Σύνταγμα δεν αλλάξει οποιαδήποτε απόφαση που αφορά τα ενοίκια θα είναι πάντα μετέωρη και ευάλωτη σε δικαστικές διαμάχες και ενστάσεις. Αν δεν φτιαχτούν φοιτητικές και κοινωνικές δομές άξιες διαβίωσης, η επιλογή της επαρχίας θα μοιάζει πλέον για τους εν δυνάμει φοιτητές ένα μακρινό όνειρο.  

Σχόλια

Δημοφιλή Κείμενα

Γενική Συνέλευση Παντείου: Επίθεση εναντίον κυβέρνησης και ΕΜΠ για το Πολυτεχνείο και αντιπαράθεση ΕΑΑΚ και Ελευθεριακού Στεκιού

Γράφει ο Νικόλας Βίτσος Στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, πραγματοποιήθηκε η γενική συνέλευση των φοιτητών. Στη γενική συνέλευση συζητήθηκαν θέματα που αφορούν τη φοιτητική κοινότητα. Η συνέλευση έγινε ενόψει του εορτασμού της επετείου της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Γι' αυτό στη γενική συνέλευση απηύθυναν λόγο αρχικά ένα μέλος του ΔΣ του Συνδέσμου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών, καθώς και ένας επιζών της εξέγερσης του Πολυτεχνείου.  Οι δύο ομιλητές κάλεσαν τους φοιτητές να συνεχίσουν να αγωνίζονται για τα ιδανικά για τα οποία αγωνίστηκαν και εκείνοι.  Στη συνέλευση τον λόγο πήραν οι φοιτητικές παρατάξεις πλην της ΔΑΠ-ΝΔΦΚ. Πέρα από τις φοιτητικές παρατάξεις, τον λόγο πήραν, παρά την αντίδραση όλων των παρατάξεων, και άτομα από το Ελευθεριακό Στέκι Παντείου. Πλαίσια κατέθεσαν η ΠΚΣ (89 ψήφοι), τα ΕΑΑΚ (64), η ΠΑΣΠ (64), η ΕΡΑ (19), η ΡΕΒΑΝΣ (9) και οι Αγωνιστικές Κινήσεις (1). ​Η ΠΚΣ κάλεσε τους φοιτητές να τιμήσουν το τριήμερο του Πολυτεχνείου μ...

Το «Εργαλειοποιημένο» Πολυτεχνείο: Πώς γεννήθηκε ο μύθος και γιατί επιμένει

Γράφει ο Μάνος Κόκκινος Κάθε Νοέμβριο, η ελληνική δημόσια σφαίρα επιστρέφει σε έναν κυκλικό καβγά για την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Τα τελευταία χρόνια, όμως, παρατηρείται μια ανησυχητική μετατόπιση: το επίκεντρο της συζήτησης μετακινείται από το «ποια είναι η ιστορική σημασία της εξέγερσης» στο «αν η εξέγερση έχει εργαλειοποιηθεί», και, ακόμη χειρότερα, στο αν έχει στηθεί εξαρχής με πολιτικά κίνητρα. Μια έννοια που ανήκε στην ιστορική κοινωνιολογία μετατράπηκε σε όπλο με το οποίο κάποιοι χτυπούν την ίδια την ύπαρξη του γεγονότος.  Ζητούμενο δεν είναι να ληφθεί θέση σε μια τόσο ατεκμηρίωτη διαφωνία, αλλά να εξεταστούν οι λόγοι για τους οποίους υπάρχει σύγχυση γύρω από το ζήτημα εξ αρχής. Η αφήγηση της «εργαλειοποίησης» δεν έχει μία και μοναδική πηγή. Το πρώτο στρώμα προέρχεται από την εσωτερική αυτοκριτική των ίδιων των συμμετεχόντων. Ήδη το 1976, η αριστερή επιθεώρηση Εργατική Πάλη κατηγορούσε τους μεταρρυθμιστές ότι «έκαναν τον λαό να ξεχάσει την προδοσία τους».  Το 1988, η...

Τελικά το πανεπιστήμιο είναι ένας χώρος ελεύθερης σκέψης και παιδείας ή ένα πρότυπο πειθαρχίας;

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΤΟΥ SPI ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ Γράφει η Μαρία Καραντινάκη Τελικά το πανεπιστήμιο είναι ένας χώρος ελεύθερης σκέψης και παιδείας ή ένα πρότυπο πειθαρχίας; Ενόψει της εξεταστικής, και της κατάστασης άγχους που επικρατεί μέσα στις αίθουσες εν ώρα της εξέτασης, ήρθε στο μυαλό μου το κατά πόσο η διαδικασία τόσο της εξεταστικής αλλά και του τρόπου εξέτασης μας βάζει σε ένα βαθύτερο κοινωνικοπολιτικό στόχαστρο. Πώς η εξεταστική ως ένα «πειθαρχικό μέσο» αντικρούει τη χαρά της μάθησης και έρχεται σε αντίθεση με την όλη φιλοσοφία της ακαδημαϊκής μάθησης; Για όλους μας οι περίοδοι της εξεταστικής είναι μια μορφή «φοιτητικού βασάνου». Το πανεπιστήμιο υποτίθεται πως είναι ένας χώρος ελεύθερης σκέψης, αμφισβήτησης και στοχασμού. Στην πραγματικότητα όμως, η εξεταστική δίνει ένα δυνατό σοκ ρεαλισμού στην ρομαντική σκοπιά της στοχαστικής φιλοσοφίας της μάθησης. Στην εξεταστική τα πράγματα λειτουργούν σε μια γραμμή παραγωγής. Τα έδρανα απομακρυσμένα, επιτηρητές συνεχώς να ελέγχουν για τη σωστή λειτ...

Γενικά Συλλαλητήρια 2026.10.21: Παρασκήνιο, Αιτήματα και Αναβρασμός ενόψει Εθνικών Εκλογών

  Από το SPI Newsroom Μεγάλη η σημερινή κινητοποίηση των φοιτητικών συλλόγων και παρατάξεων στο πανεκπαιδευτικό συλλαλητήριο στην Αθήνα. Οι Αθηναϊκοί ΦΣ συνεχίζουν ακάθεκτοι να διεκδικούν τα αιτήματά τους για δωρεάν παιδεία, διοργανώνοντας κοινοί συνεναίσι συλλαλητήριο για σήμερα, 21 Οκτωβρίου. Το μέτρο αυτό συμπληρώνει τη διαμαρτυρία που λαμβάνει χώρα στην πλατεία Συντάγματος και περιλαμβάνει στήσιμο σκηνών ως ένδειξη αμετανόητης στάσης έναντι στα μέτρα που αφορούν τις στεγαστικές φορολογικές ανάγκες που αποφασίστηκαν πρόσφατα. Σήμερα, 21 Οκτωβρίου, τα συλλαλητήρια ανά τη χώρα σημείωσαν σημαντική δυναμική. Η ATTACK στα AEI υπογράμμισε τη σημασία των συγκεντρώσεων και φοιτητικών κινητοποιήσεων με την αναφορά της στα αντίστοιχα κινήματα της Αλβανίας (Κίνημα των Φλαμίνγκο), της Γαλλίας, της Βραζιλίας, της Πορτογαλίας, της Ισπανίας και της Ινδίας (Κίνημα της Κατσαρίδας). Σχεδόν κάθε «φοιτητούπολη»- Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Ιωάννινα, Κομοτηνή, Ρέθυμνο, Βόλος, Χανιά, Ηράκλειο- κάλεσε ...

Το μαθηματικό παράδοξο της κάλπης: Όταν η πλειοψηφία εγγυάται τη λανθασμένη απόφαση

Γράφει η Νεφέλη Αναστασοπούλου-Ζωντανού Είναι η πλειοψηφία πάντα σοφή; Από την «Αλληγορία του Πλοίου» του Πλάτωνα έως τη σύγχρονη θεωρία πιθανοτήτων, τα συμπεράσματα είναι δυσοίωνα. Η δημόσια συζήτηση εστιάζει επανειλημμένα στο φαινόμενο της αποχής από τις εκλογές και στην επιτακτική ανάγκη καταπολέμησής του. Πράγματι, τα ποσοστά αποχής στην Ελλάδα κυμαίνονται συχνά κοντά στο 40%, ξεπερνώντας το 47% τον Ιούνιο του 2023 (ιστορικό αρνητικό ρεκόρ). Μήπως, όμως, το κυρίαρχο αφήγημα «η αποχή είναι πρόβλημα, και πρέπει να πείσουμε τον κόσμο να ψηφίσει» αποτελεί λάθος εστίαση; Κι αυτό γιατί το πιο σημαντικό ερώτημα δεν είναι πόσοι ψηφίζουν, αλλά πόσο ουσιαστικά ψηφίζουν. Την απάντηση σε αυτό επιχειρεί να δώσει το Θεώρημα του Condorcet (1785): όταν κάθε ψηφοφόρος έχει πάνω από 50% πιθανότητα να κάνει τη «σωστή» επιλογή (π.χ. 60%), τότε όσο μεγαλώνει το εκλογικό σώμα, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα η πλειοψηφία να καταλήξει στη σωστή απόφαση. Για παράδειγμα, η πιθανότητα αυτή ανεβαίνει σε 64,8% με...