Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Μήπως τελικά τα ιδιωτικά πανεπιστήμια επιβάλλουν το δίκιο τους στο λύκειο;

 


Γράφει η Μαρία Καραντινάκη

Για άλλη μια χρονιά, η περίοδος των πανελληνίων συνιστά διαχρονική πρόκληση των υποψηφίων που έγκειται να μεταβούν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Πώς όμως μεταβάλλεται το άγχος αυτό με τις νέες ρυθμίσεις για την εξίσωση της ιδιωτικοποίησης της τριτοβάθμιας και πώς υποσυνείδητα από τα μαθητικά χρόνια υπονοείται η ενίσχυσή της;

Η επικαιρότητα της φοιτητικής -αλλά και όχι μόνο- κοινότητας φλέγεται από το νομοθετικό πλαίσιο προς εφαρμογή που νομιμοποιεί την αναγνώριση των μη κερδοσκοπικών, μη κρατικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα. Μάλιστα με τις συζητήσεις για την αναθεώρηση του άρθρου 16 είδαμε ποικίλες αντιδράσεις με συγκεντρώσεις των διαμαρτυρόμενων φοιτητών έξω από τη Βουλή το πρωί της Πέμπτης (4 Ιουνίου 2026). 

Η νοοτροπία όμως της παραπαιδείας υπονομεύει σταδιακά την εμπιστοσύνη στη δημόσια παιδεία. Πώς όμως προκύπτει αυτό; Όπως το φροντιστήριο παρουσιάζεται ως κάτι αναγκαίο παράλληλα με τη φοίτηση του μαθητή στο δημόσιο σχολείο, έτσι και το ιδιωτικό πανεπιστήμιο προβάλλεται από πολλούς ως κάτι ανώτερο του ΑΕΙ. Έτσι και στις δύο περιπτώσεις η λύση αναζητείται εκτός του δημόσιου εκπαιδευτικού πλαισίου. Ο μαθητής λοιπόν, έχει συνηθίσει να πληρώνει δίδακτρα στην ενισχυτική διδασκαλία. Θεωρεί πως η επιτυχία του συνδέεται με την οικονομική επένδυση, και έτσι δεν θα του φανεί τόσο μακρινό να πληρώσει για τις σπουδές του.

Με αυτά τα δεδομένα προκύπτει το ερώτημα στο κατά πόσο το δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα μπορεί να προσφέρει ευκαιρίες ίσες σε όλους τους φοιτητές. Η αντίληψη που κινείται γύρω από το σύστημα των Πανελλαδικών εξετάσεων είναι βαθμοθηρική. Αυτό το δεδομένο, σε συνδυασμό με την πλημμελή προετοιμασία των υποψηφίων από το σύστημα της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης αναπόφευκτα οδηγεί τους μαθητές στην αναζήτηση φροντιστηρίων για την επαρκέστερη προετοιμασία τους και την μέγιστη απόδοσή τους στις Πανελλήνιες.

Μάλιστα, πάλι με βάση το άρθρο 16, το 2022 συνταγματική κρίθηκε η απόφαση αφαίρεσης των ειδικών μαθημάτων γραμμικού και ελεύθερου σχεδίου από το ωρολόγιο πρόγραμμα, τα οποία μαθήματα όμως εξετάζονται στις Πανελλήνιες εξετάσεις για τους υποψηφίους που επιδιώκουν να εισαχθούν σε κάποια Πολυτεχνική σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών.

Οι μαθητές που συμμετέχουν στη διαδικασία των Πανελληνίων εξετάσεων ακόμα και να μην έχουν την οικονομική δυνατότητα αναγκάζονται να απευθυνθούν στην παραπαιδεία. Από την άλλη, το CNN Greece επικαλούμενο στοιχεία από σχετική έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ κάνει λόγο για σχεδόν 614 εκατομμύρια ευρώ των δαπανών των ελληνικών οικογενειών σε φροντιστήρια. Μάλιστα άλλες μελέτες αποκαλύπτουν, σύμφωνα με το Newsbeast, πως 4 στους 5 μαθητές λυκείου δέχονται εξωσχολική υποστήριξη.

Εδώ εγκιβωτίζεται η νοοτροπία των ιδιωτικών σχολών, δηλαδή η αντιμετώπιση της παιδείας ως υπηρεσίας που παρέχεται έναντι διδάκτρων. Οι συζητήσεις δεν πρέπει να αφορούν μόνο τις νομικές συνέπειές τους, αλλά και την εκ θεμελίων μεταβολή που θα φέρει στην κοινωνική αντίληψη για την παιδεία. Δεν είναι λογικό λοιπόν να πιστεύουν οι φοιτητές πως η οικονομική επένδυση θα τους οδηγήσει ολοένα και πιο κοντά στην επαγγελματική τους επιτυχία;

Οι υποστηρικτές των ιδιωτικών πανεπιστημίων θα μπορούσαν να φέρουν ως αντιπαράδειγμα την αύξηση του ανταγωνισμού στην αγορά. Αντίστοιχα κάποιος που καταρρίπτει την επιβλαβή φροντιστηριακή ενίσχυση των μαθητών, θα μπορούσε να υποστηρίξει το ενισχυμένο επίπεδο γνώσεων το οποίο παρέχεται στα φροντιστήρια, «ανεβάζοντας» έτσι τις προσδοκίες στη μαθητική κοινότητα. 

Πώς όμως μπορεί κάποιος να υποστηρίξει την αντίληψη αυτή όταν έρευνες του εγχειρήματος PISA στα σχολικά ιδρύματα αποκαλύπτουν το χαμηλό γνωστικό επίπεδο των μαθητών; Πώς μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι τα δημόσια πτυχία δεν θα υποβαθμιστούν και η γνώση δεν θα αντιμετωπίζεται ως αγαθό που ο πολίτης μπορεί να αγοράσει ανάλογα με την οικονομική του δυνατότητα; Όπως τα φροντιστήρια εμπορευματοποιούν την εκπαίδευση, έτσι και τα ιδιωτικά πανεπιστήμια μπορεί να φτάσουν στο επίπεδο όχι μόνο να εξισωθούν με τα δημόσια πτυχία αλλά και να υποβαθμιστούν στην οπτική των Ελλήνων, όπως έχει υποβαθμιστεί και η εμπιστοσύνη τους στη δημόσια παιδεία.

Όταν λοιπόν το εκπαιδευτικό σύστημα βασίζεται κατά κόρον στην παραπαιδεία, οι μαθητές-αλλά και οι ίδιοι οι γονείς- από την εφηβική ηλικία μπορεί να αποκτήσουν την αντίληψη πως εφόσον η επιτυχία τους για την εισαγωγή στα ιδρύματα Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης δεν μπορεί να καλυφθεί από το ίδιο το εκπαιδευτικό σύστημα, οι ανάγκες τους στη μετέπειτα επαγγελματική τους σταδιοδρομία δεν μπορούν να καλυφθούν από τα δημόσια πανεπιστήμια. 

Έτσι η εμπιστοσύνη πάνω στους δημόσιους εκπαιδευτικούς κρατικούς μηχανισμούς φθείρεται. Αναλογικά, τα ιδιωτικά πανεπιστήμια ακολουθούν μια «γραμμή συνέχειας» στη νοοτροπία των Ελλήνων μαθητών και μελλοντικών μελών των Φοιτητικών Συλλόγων. 

Το ζήτημα που αφορά όλους μας για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια δεν ξεκινάει μόνο με την εισαγωγή μας στο πανεπιστήμιο. Αγγίζει ένα βαθύτερο ζήτημα της σύνδεσης της επιτυχίας με την «εξαγορά» της. Κατά πόσο η παιδεία λοιπόν πλέον είτε εξισωθούν τα πτυχία μας είτε όχι αφορά δημόσιο αγαθό; Τελικά η απόδοση των μαθητών είτε σε ακαδημαϊκό είτε σε επαγγελματικό επίπεδο, θα φτάσει να βασίζεται σε προσωπική προσπάθεια και ακαδημαϊκή ικανότητα ή στο ποιος θα μπορέσει να χρηματοδοτήσει καλύτερα την επιτυχία του;

Σχόλια

Δημοφιλή Κείμενα

Γενική Συνέλευση Παντείου: Επίθεση εναντίον κυβέρνησης και ΕΜΠ για το Πολυτεχνείο και αντιπαράθεση ΕΑΑΚ και Ελευθεριακού Στεκιού

Γράφει ο Νικόλας Βίτσος Στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, πραγματοποιήθηκε η γενική συνέλευση των φοιτητών. Στη γενική συνέλευση συζητήθηκαν θέματα που αφορούν τη φοιτητική κοινότητα. Η συνέλευση έγινε ενόψει του εορτασμού της επετείου της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Γι' αυτό στη γενική συνέλευση απηύθυναν λόγο αρχικά ένα μέλος του ΔΣ του Συνδέσμου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών, καθώς και ένας επιζών της εξέγερσης του Πολυτεχνείου.  Οι δύο ομιλητές κάλεσαν τους φοιτητές να συνεχίσουν να αγωνίζονται για τα ιδανικά για τα οποία αγωνίστηκαν και εκείνοι.  Στη συνέλευση τον λόγο πήραν οι φοιτητικές παρατάξεις πλην της ΔΑΠ-ΝΔΦΚ. Πέρα από τις φοιτητικές παρατάξεις, τον λόγο πήραν, παρά την αντίδραση όλων των παρατάξεων, και άτομα από το Ελευθεριακό Στέκι Παντείου. Πλαίσια κατέθεσαν η ΠΚΣ (89 ψήφοι), τα ΕΑΑΚ (64), η ΠΑΣΠ (64), η ΕΡΑ (19), η ΡΕΒΑΝΣ (9) και οι Αγωνιστικές Κινήσεις (1). ​Η ΠΚΣ κάλεσε τους φοιτητές να τιμήσουν το τριήμερο του Πολυτεχνείου μ...

Το «Εργαλειοποιημένο» Πολυτεχνείο: Πώς γεννήθηκε ο μύθος και γιατί επιμένει

Γράφει ο Μάνος Κόκκινος Κάθε Νοέμβριο, η ελληνική δημόσια σφαίρα επιστρέφει σε έναν κυκλικό καβγά για την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Τα τελευταία χρόνια, όμως, παρατηρείται μια ανησυχητική μετατόπιση: το επίκεντρο της συζήτησης μετακινείται από το «ποια είναι η ιστορική σημασία της εξέγερσης» στο «αν η εξέγερση έχει εργαλειοποιηθεί», και, ακόμη χειρότερα, στο αν έχει στηθεί εξαρχής με πολιτικά κίνητρα. Μια έννοια που ανήκε στην ιστορική κοινωνιολογία μετατράπηκε σε όπλο με το οποίο κάποιοι χτυπούν την ίδια την ύπαρξη του γεγονότος.  Ζητούμενο δεν είναι να ληφθεί θέση σε μια τόσο ατεκμηρίωτη διαφωνία, αλλά να εξεταστούν οι λόγοι για τους οποίους υπάρχει σύγχυση γύρω από το ζήτημα εξ αρχής. Η αφήγηση της «εργαλειοποίησης» δεν έχει μία και μοναδική πηγή. Το πρώτο στρώμα προέρχεται από την εσωτερική αυτοκριτική των ίδιων των συμμετεχόντων. Ήδη το 1976, η αριστερή επιθεώρηση Εργατική Πάλη κατηγορούσε τους μεταρρυθμιστές ότι «έκαναν τον λαό να ξεχάσει την προδοσία τους».  Το 1988, η...

Τελικά το πανεπιστήμιο είναι ένας χώρος ελεύθερης σκέψης και παιδείας ή ένα πρότυπο πειθαρχίας;

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΤΟΥ SPI ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ Γράφει η Μαρία Καραντινάκη Τελικά το πανεπιστήμιο είναι ένας χώρος ελεύθερης σκέψης και παιδείας ή ένα πρότυπο πειθαρχίας; Ενόψει της εξεταστικής, και της κατάστασης άγχους που επικρατεί μέσα στις αίθουσες εν ώρα της εξέτασης, ήρθε στο μυαλό μου το κατά πόσο η διαδικασία τόσο της εξεταστικής αλλά και του τρόπου εξέτασης μας βάζει σε ένα βαθύτερο κοινωνικοπολιτικό στόχαστρο. Πώς η εξεταστική ως ένα «πειθαρχικό μέσο» αντικρούει τη χαρά της μάθησης και έρχεται σε αντίθεση με την όλη φιλοσοφία της ακαδημαϊκής μάθησης; Για όλους μας οι περίοδοι της εξεταστικής είναι μια μορφή «φοιτητικού βασάνου». Το πανεπιστήμιο υποτίθεται πως είναι ένας χώρος ελεύθερης σκέψης, αμφισβήτησης και στοχασμού. Στην πραγματικότητα όμως, η εξεταστική δίνει ένα δυνατό σοκ ρεαλισμού στην ρομαντική σκοπιά της στοχαστικής φιλοσοφίας της μάθησης. Στην εξεταστική τα πράγματα λειτουργούν σε μια γραμμή παραγωγής. Τα έδρανα απομακρυσμένα, επιτηρητές συνεχώς να ελέγχουν για τη σωστή λειτ...

Γενικά Συλλαλητήρια 2026.10.21: Παρασκήνιο, Αιτήματα και Αναβρασμός ενόψει Εθνικών Εκλογών

  Από το SPI Newsroom Μεγάλη η σημερινή κινητοποίηση των φοιτητικών συλλόγων και παρατάξεων στο πανεκπαιδευτικό συλλαλητήριο στην Αθήνα. Οι Αθηναϊκοί ΦΣ συνεχίζουν ακάθεκτοι να διεκδικούν τα αιτήματά τους για δωρεάν παιδεία, διοργανώνοντας κοινοί συνεναίσι συλλαλητήριο για σήμερα, 21 Οκτωβρίου. Το μέτρο αυτό συμπληρώνει τη διαμαρτυρία που λαμβάνει χώρα στην πλατεία Συντάγματος και περιλαμβάνει στήσιμο σκηνών ως ένδειξη αμετανόητης στάσης έναντι στα μέτρα που αφορούν τις στεγαστικές φορολογικές ανάγκες που αποφασίστηκαν πρόσφατα. Σήμερα, 21 Οκτωβρίου, τα συλλαλητήρια ανά τη χώρα σημείωσαν σημαντική δυναμική. Η ATTACK στα AEI υπογράμμισε τη σημασία των συγκεντρώσεων και φοιτητικών κινητοποιήσεων με την αναφορά της στα αντίστοιχα κινήματα της Αλβανίας (Κίνημα των Φλαμίνγκο), της Γαλλίας, της Βραζιλίας, της Πορτογαλίας, της Ισπανίας και της Ινδίας (Κίνημα της Κατσαρίδας). Σχεδόν κάθε «φοιτητούπολη»- Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Ιωάννινα, Κομοτηνή, Ρέθυμνο, Βόλος, Χανιά, Ηράκλειο- κάλεσε ...

Το μαθηματικό παράδοξο της κάλπης: Όταν η πλειοψηφία εγγυάται τη λανθασμένη απόφαση

Γράφει η Νεφέλη Αναστασοπούλου-Ζωντανού Είναι η πλειοψηφία πάντα σοφή; Από την «Αλληγορία του Πλοίου» του Πλάτωνα έως τη σύγχρονη θεωρία πιθανοτήτων, τα συμπεράσματα είναι δυσοίωνα. Η δημόσια συζήτηση εστιάζει επανειλημμένα στο φαινόμενο της αποχής από τις εκλογές και στην επιτακτική ανάγκη καταπολέμησής του. Πράγματι, τα ποσοστά αποχής στην Ελλάδα κυμαίνονται συχνά κοντά στο 40%, ξεπερνώντας το 47% τον Ιούνιο του 2023 (ιστορικό αρνητικό ρεκόρ). Μήπως, όμως, το κυρίαρχο αφήγημα «η αποχή είναι πρόβλημα, και πρέπει να πείσουμε τον κόσμο να ψηφίσει» αποτελεί λάθος εστίαση; Κι αυτό γιατί το πιο σημαντικό ερώτημα δεν είναι πόσοι ψηφίζουν, αλλά πόσο ουσιαστικά ψηφίζουν. Την απάντηση σε αυτό επιχειρεί να δώσει το Θεώρημα του Condorcet (1785): όταν κάθε ψηφοφόρος έχει πάνω από 50% πιθανότητα να κάνει τη «σωστή» επιλογή (π.χ. 60%), τότε όσο μεγαλώνει το εκλογικό σώμα, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα η πλειοψηφία να καταλήξει στη σωστή απόφαση. Για παράδειγμα, η πιθανότητα αυτή ανεβαίνει σε 64,8% με...