Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Μήπως πρέπει να περιθωριοποιηθεί η άγνοια τελικά; - Γιατί υστερούν η αδιαφορία και η κατακραυγή έναντι της επιλεκτικής παρέμβασης;



Γράφει ο Μάνος Κόκκινος

 Ένα ομοφοβικό βίντεο φοιτήτριας έγινε viral. Οι αντιδράσεις της δίνουν ακόμα μεγαλύτερη δημοσιότητα. Οι νέοι δεν οφείλουν ούτε σιωπή ούτε θυμό, αλλά επιλεκτική παρέμβαση: θεσμικές καταγγελίες αντί για θόρυβο, κριτήρια αντί για παρορμήσεις. Η άγνοια περιθωριοποιείται όταν αρνούμαστε να παίξουμε με τους κανόνες της.

Στις 24 Μαΐου μια φοιτήτρια στο τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, ονόματι Λύρα, ανέβασε βίντεο στην πλατφόρμα TikTok διάρκειας οκτώ λεπτών. Η θεματολογία του εν λόγω βίντεο αφορούσε την ανοιχτή πρόσκληση που στάλθηκε στην ομαδική συνομιλία των συμφοιτητών της για το pride parade στο Ρέθυμνο, τις σκέψεις της για όσο το παρακολούθησε γυρνώντας στο σπίτι της, και την τοποθέτησή της γενικότερα πάνω στην κοινότητα ΛΟΑΤΚΙ. 

Το περιεχόμενο είναι τουλάχιστον αβάσιμο, καθώς ισχυρίζεται ότι η περιθωριοποίηση για την οποία γίνεται λόγος δεν υφίσταται, αποκαλώντας τα διεμφυλικά άτομα «τζέρτζελα» και επιμένοντας πολλάκις ότι περιθωριοποιούνται από επιλογή τους , πηγαίνοντας έτσι ενάντια στον δικό της αρχικό ισχυρισμό. 

Το ύφος της είναι πασιφανώς θιγμένο από τα συνθήματα που ισχυρίζεται πως άκουσε, τα οποία κατά εκείνη θίγουν τόσο τη χριστιανική πίστη όσο και τους πιστούς. Η λήξη του βίντεο προκαλεί ακόμα μεγαλύτερη απορία, αφού ισχυρίζεται πως έχει «πάρα πολλούς γκέι φίλους και λεσβίες φίλες, που δεν έχουν κάνει comeout στην παρέα αλλά το έχουμε καταλάβει όλοι», τονίζοντας ότι αυτά τα άτομα (που η ίδια έχει συμπεράνει πώς ανήκουν στη ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα χωρίς κάποια επιβεβαίωση) έχουν ξεχωριστή θέση στην καρδιά της γιατί δεν είναι «αναρχοάπλυτοι».

Τη στιγμή συγγραφής του άρθρου το βίντεο είχε 2,2 εκατομμύρια προβολές, 150 χιλιάδες likes και 10 χιλιάδες περίπου σχόλια. Πλήθος δημιουργών στην ίδια καθώς και άλλες πλατφόρμες ανέβασαν απαντήσεις με μορφή βίντεο, που κατά πλειοψηφία διαφωνούν με τα προαναφερθέντα. Τα σχόλια έχουν επίσης χαρακτήρα κάθετα αρνητικό, με τη δημιουργό να απαντάει με ειρωνικό ύφος ή να αποφεύγει τις ερωτήσεις που τίθενται. Όταν ένας χρήστης ρώτησε εάν είναι χαρούμενη που άτομα με φασιστικές αντιλήψεις συμφωνούν μαζί της, εκείνη απάντησε «πολύ». 

Όταν ένας άλλος χρήστης απλώς ανέβασε λίστα ΛΟΑΤΚΙ ατόμων που δολοφονήθηκαν , υπαινιγμός για την ακραία μορφή περιθωριοποίησης την οποία η δημιουργός αρνείται, εκείνη είπε πως θα απαντούσε τώρα αλλά «έχε χάρη». Δεν είναι όμως όλες οι τοποθετήσεις κάθετα αντίθετες. Συγκεκριμένα, η Ελληνική Ορθόδοξη Νεολαία (ΕΟΝ) σε σχετική ανάρτηση υπερασπίστηκε τη δημιουργό ως προστάτη της πίστεως που πρέπει να υπερασπιστούν οι πατριώτες νέοι από τον διαδικτυακό εκφοβισμό που δέχεται. Εν συνόψει, κατάφερε μέσα σε λίγα λεπτά ατεκμηρίωτου λόγου να γίνει διαδικτυακή μικρο-διασημότητα.

Το ζήτημα δεν είναι αν η περιθωριοποίηση υπάρχει, (με έρευνα της KMOΠ δείχνει ότι το 71,98% του γενικού κοινού πιστεύει πως τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα αποκλείονται από δραστηριότητες ή διαδηλώσεις λόγω σεξουαλικότητας από κάποιες φορές έως συχνά), αυτό είναι πασιφανές. Το πραγματικό ερώτημα είναι: εάν οι απαντήσεις και τα βίντεο σχολιασμού δίνουν δημοσιότητα και μετατρέπουν μια κοπέλα σε «μάρτυρα», τότε ποια είναι η δέουσα αντιμετώπιση; 

Πρωτίστως, πρέπει να σημειωθεί ότι έχουν γίνει δεκάδες καταγγελίες στην επιτροπή ισότητας των φύλων του πανεπιστημίου της, όπως φαίνεται από χρήστες του TikTok που αναρτούν τις απαντήσεις που έλαβαν, στις οποίες η επιτροπή βάζει σε προτεραιότητα τη διερεύνηση του θέματος. Επομένως, μια στοχευμένη δράση (καταγγελία σε θεσμικό όργανο) μπορεί να επιφέρει πιο ουσιαστικό αποτέλεσμα από πολλές αναλυτικές αναρτήσεις. 

Ωστόσο, η πραγματική απάντηση δεν βρίσκεται σε μία από τις δύο προσεγγίσεις (καταγγελία ή απάντηση), αλλά στην ικανότητα επιλεκτικής παρέμβασης. Για να γίνει αυτό πρακτικά, χρειάζονται κάποια λειτουργικά κριτήρια. 

Ενδεικτικά: Εάν το αρχικό περιεχόμενο έχει ήδη ξεπεράσει το 1 εκατομμύριο προβολές, μια ακόμα απάντηση σπάνια ανατρέπει την τροχιά του. Εάν η δημιουργός απαντάει αποκλειστικά με ειρωνεία, υπεκφυγές ή δεν δείχνει διάθεση για διάλογο, η περαιτέρω ενασχόληση δεν διαπαιδαγωγεί, απλώς προσφέρει νέο υλικό στο αφήγημα του «θύματος». Εάν υπάρχει ήδη θεσμική οδός (επιτροπή, πρυτανεία, εργατικό δίκαιο), η προτεραιότητα ανήκει εκεί, όχι στον θόρυβο.

Συνεπώς, σε μια προσπάθεια να διορθωθεί ένα άτομο που δεν θέλει να διορθωθεί, πολλοί καλοπροαίρετοι και προοδευτικοί νέοι πέφτουν στην παγίδα να εξαντλούν χρόνο και ενέργεια για να πετύχουν το ακατόρθωτο. Προφανώς το παρόν άρθρο αποτελεί το ίδιο μια ανάλυση, και αυτό χρήζει μιας διευκρίνισης. Το όνομα και το link της δημιουργού παραλείπονται εσκεμμένα, γιατί η απλή αναπαραγωγή τους θα ισοδυναμούσε με προβολή, κάτι που το παρόν κείμενο αρνείται να της προσφέρει. 

Ο σκοπός του δεν είναι η απόρριψη των προφανώς εσφαλμένων λεγομένων, αυτό είναι εύκολο, αλλά η διατύπωση μιας αρχής για το πότε και πώς απαντάμε, ώστε η απάντηση να μην μετατρέπεται σε τροφή για τον θόρυβο.

«Λύρες» υπάρχουν και είναι λίγες, αλλά η σιωπή μας δεν τις κάνει να σωπάσουν. Η παγίδα δεν είναι η ίδια η απάντηση, αλλά η απάντηση που δίνει δημοσιότητα χωρίς να δίνει μάθημα. Το ζητούμενο για έναν νέο άνθρωπο σήμερα δεν είναι να επιλέξει ανάμεσα στην καταιγίδα των αναλύσεων και στην ερήμωση της αδιαφορίας. 

Είναι να μάθει να ξεχωρίζει: πότε η ανταπάντηση διαπαιδαγωγεί το κοινό και πότε απλώς θρέφει τον θόρυβο. Πότε η καταγγελία φτάνει σε μια επιτροπή, και πότε ένα βίντεο οκτώ λεπτών γίνεται αφορμή για οκτώ ώρες οργής χωρίς αποτέλεσμα. 

Περιθωριοποίηση της άγνοιας δεν σημαίνει να κλείσουμε τα μάτια. Σημαίνει να αρνηθούμε να παίξουμε το παιχνίδι της με τους δικούς της κανόνες: φτηνή πρόκληση, συναισθηματική χειραγώγηση, ηρωοποίηση του θύματος. Η πραγματική δύναμη των νέων δεν είναι ούτε το like ούτε η σιωπή. Είναι η επιλεκτική, ψύχραιμη, συλλογική παρέμβαση, εκεί όπου η άγνοια χάνει όχι την προσοχή μας, αλλά την αξιοπιστία της.

Σχόλια

Δημοφιλή Κείμενα

Γενική Συνέλευση Παντείου: Επίθεση εναντίον κυβέρνησης και ΕΜΠ για το Πολυτεχνείο και αντιπαράθεση ΕΑΑΚ και Ελευθεριακού Στεκιού

Γράφει ο Νικόλας Βίτσος Στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, πραγματοποιήθηκε η γενική συνέλευση των φοιτητών. Στη γενική συνέλευση συζητήθηκαν θέματα που αφορούν τη φοιτητική κοινότητα. Η συνέλευση έγινε ενόψει του εορτασμού της επετείου της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Γι' αυτό στη γενική συνέλευση απηύθυναν λόγο αρχικά ένα μέλος του ΔΣ του Συνδέσμου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών, καθώς και ένας επιζών της εξέγερσης του Πολυτεχνείου.  Οι δύο ομιλητές κάλεσαν τους φοιτητές να συνεχίσουν να αγωνίζονται για τα ιδανικά για τα οποία αγωνίστηκαν και εκείνοι.  Στη συνέλευση τον λόγο πήραν οι φοιτητικές παρατάξεις πλην της ΔΑΠ-ΝΔΦΚ. Πέρα από τις φοιτητικές παρατάξεις, τον λόγο πήραν, παρά την αντίδραση όλων των παρατάξεων, και άτομα από το Ελευθεριακό Στέκι Παντείου. Πλαίσια κατέθεσαν η ΠΚΣ (89 ψήφοι), τα ΕΑΑΚ (64), η ΠΑΣΠ (64), η ΕΡΑ (19), η ΡΕΒΑΝΣ (9) και οι Αγωνιστικές Κινήσεις (1). ​Η ΠΚΣ κάλεσε τους φοιτητές να τιμήσουν το τριήμερο του Πολυτεχνείου μ...

Το «Εργαλειοποιημένο» Πολυτεχνείο: Πώς γεννήθηκε ο μύθος και γιατί επιμένει

Γράφει ο Μάνος Κόκκινος Κάθε Νοέμβριο, η ελληνική δημόσια σφαίρα επιστρέφει σε έναν κυκλικό καβγά για την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Τα τελευταία χρόνια, όμως, παρατηρείται μια ανησυχητική μετατόπιση: το επίκεντρο της συζήτησης μετακινείται από το «ποια είναι η ιστορική σημασία της εξέγερσης» στο «αν η εξέγερση έχει εργαλειοποιηθεί», και, ακόμη χειρότερα, στο αν έχει στηθεί εξαρχής με πολιτικά κίνητρα. Μια έννοια που ανήκε στην ιστορική κοινωνιολογία μετατράπηκε σε όπλο με το οποίο κάποιοι χτυπούν την ίδια την ύπαρξη του γεγονότος.  Ζητούμενο δεν είναι να ληφθεί θέση σε μια τόσο ατεκμηρίωτη διαφωνία, αλλά να εξεταστούν οι λόγοι για τους οποίους υπάρχει σύγχυση γύρω από το ζήτημα εξ αρχής. Η αφήγηση της «εργαλειοποίησης» δεν έχει μία και μοναδική πηγή. Το πρώτο στρώμα προέρχεται από την εσωτερική αυτοκριτική των ίδιων των συμμετεχόντων. Ήδη το 1976, η αριστερή επιθεώρηση Εργατική Πάλη κατηγορούσε τους μεταρρυθμιστές ότι «έκαναν τον λαό να ξεχάσει την προδοσία τους».  Το 1988, η...

Τελικά το πανεπιστήμιο είναι ένας χώρος ελεύθερης σκέψης και παιδείας ή ένα πρότυπο πειθαρχίας;

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΤΟΥ SPI ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ Γράφει η Μαρία Καραντινάκη Τελικά το πανεπιστήμιο είναι ένας χώρος ελεύθερης σκέψης και παιδείας ή ένα πρότυπο πειθαρχίας; Ενόψει της εξεταστικής, και της κατάστασης άγχους που επικρατεί μέσα στις αίθουσες εν ώρα της εξέτασης, ήρθε στο μυαλό μου το κατά πόσο η διαδικασία τόσο της εξεταστικής αλλά και του τρόπου εξέτασης μας βάζει σε ένα βαθύτερο κοινωνικοπολιτικό στόχαστρο. Πώς η εξεταστική ως ένα «πειθαρχικό μέσο» αντικρούει τη χαρά της μάθησης και έρχεται σε αντίθεση με την όλη φιλοσοφία της ακαδημαϊκής μάθησης; Για όλους μας οι περίοδοι της εξεταστικής είναι μια μορφή «φοιτητικού βασάνου». Το πανεπιστήμιο υποτίθεται πως είναι ένας χώρος ελεύθερης σκέψης, αμφισβήτησης και στοχασμού. Στην πραγματικότητα όμως, η εξεταστική δίνει ένα δυνατό σοκ ρεαλισμού στην ρομαντική σκοπιά της στοχαστικής φιλοσοφίας της μάθησης. Στην εξεταστική τα πράγματα λειτουργούν σε μια γραμμή παραγωγής. Τα έδρανα απομακρυσμένα, επιτηρητές συνεχώς να ελέγχουν για τη σωστή λειτ...

Γενικά Συλλαλητήρια 2026.10.21: Παρασκήνιο, Αιτήματα και Αναβρασμός ενόψει Εθνικών Εκλογών

  Από το SPI Newsroom Μεγάλη η σημερινή κινητοποίηση των φοιτητικών συλλόγων και παρατάξεων στο πανεκπαιδευτικό συλλαλητήριο στην Αθήνα. Οι Αθηναϊκοί ΦΣ συνεχίζουν ακάθεκτοι να διεκδικούν τα αιτήματά τους για δωρεάν παιδεία, διοργανώνοντας κοινοί συνεναίσι συλλαλητήριο για σήμερα, 21 Οκτωβρίου. Το μέτρο αυτό συμπληρώνει τη διαμαρτυρία που λαμβάνει χώρα στην πλατεία Συντάγματος και περιλαμβάνει στήσιμο σκηνών ως ένδειξη αμετανόητης στάσης έναντι στα μέτρα που αφορούν τις στεγαστικές φορολογικές ανάγκες που αποφασίστηκαν πρόσφατα. Σήμερα, 21 Οκτωβρίου, τα συλλαλητήρια ανά τη χώρα σημείωσαν σημαντική δυναμική. Η ATTACK στα AEI υπογράμμισε τη σημασία των συγκεντρώσεων και φοιτητικών κινητοποιήσεων με την αναφορά της στα αντίστοιχα κινήματα της Αλβανίας (Κίνημα των Φλαμίνγκο), της Γαλλίας, της Βραζιλίας, της Πορτογαλίας, της Ισπανίας και της Ινδίας (Κίνημα της Κατσαρίδας). Σχεδόν κάθε «φοιτητούπολη»- Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Ιωάννινα, Κομοτηνή, Ρέθυμνο, Βόλος, Χανιά, Ηράκλειο- κάλεσε ...

Το μαθηματικό παράδοξο της κάλπης: Όταν η πλειοψηφία εγγυάται τη λανθασμένη απόφαση

Γράφει η Νεφέλη Αναστασοπούλου-Ζωντανού Είναι η πλειοψηφία πάντα σοφή; Από την «Αλληγορία του Πλοίου» του Πλάτωνα έως τη σύγχρονη θεωρία πιθανοτήτων, τα συμπεράσματα είναι δυσοίωνα. Η δημόσια συζήτηση εστιάζει επανειλημμένα στο φαινόμενο της αποχής από τις εκλογές και στην επιτακτική ανάγκη καταπολέμησής του. Πράγματι, τα ποσοστά αποχής στην Ελλάδα κυμαίνονται συχνά κοντά στο 40%, ξεπερνώντας το 47% τον Ιούνιο του 2023 (ιστορικό αρνητικό ρεκόρ). Μήπως, όμως, το κυρίαρχο αφήγημα «η αποχή είναι πρόβλημα, και πρέπει να πείσουμε τον κόσμο να ψηφίσει» αποτελεί λάθος εστίαση; Κι αυτό γιατί το πιο σημαντικό ερώτημα δεν είναι πόσοι ψηφίζουν, αλλά πόσο ουσιαστικά ψηφίζουν. Την απάντηση σε αυτό επιχειρεί να δώσει το Θεώρημα του Condorcet (1785): όταν κάθε ψηφοφόρος έχει πάνω από 50% πιθανότητα να κάνει τη «σωστή» επιλογή (π.χ. 60%), τότε όσο μεγαλώνει το εκλογικό σώμα, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα η πλειοψηφία να καταλήξει στη σωστή απόφαση. Για παράδειγμα, η πιθανότητα αυτή ανεβαίνει σε 64,8% με...