Παρατάξεις, πρωτοετείς και το κενό ενημέρωσης: Εργαλειοποίηση άγνοιας ή αξιοποίηση θεσμικών κενών;

 Γράφει ο Μάνος Κόκκινος

Την περίοδο των φοιτητικών εκλογών, πρωτοετείς προσεγγίζονται από παρατάξεις συχνά χωρίς να γνωρίζουν το παραμικρό για τη δράση τους. Η έλλειψη θεσμικής ενημέρωσης είναι η πραγματική αιτία σύγχυσης, ώστε το γνωσιακό κενό να γίνεται πλέον εκμεταλλεύσιμο. 

Εισαγωγική σημείωση: Το παρόν άρθρο βασίζεται σε καταγγελία της ΔΑΠ Οδοντιατρικής. Η ΠΚΣ κλήθηκε επανειλημμένα να τοποθετηθεί επί των ισχυρισμών, αλλά δεν ανταποκρίθηκε έως την ώρα δημοσίευσης. Τα ονόματα των φοιτητών έχουν αποκρυφθεί για λόγους προστασίας προσωπικών δεδομένων.

Στην αρχή κάθε ακαδημαϊκού έτους, οι πανεπιστημιακοί χώροι πλημμυρίζουν από αφίσες, υποσχέσεις, και ομιλίες παραταξιακών στελεχών. Ο σκοπός είναι ένας: η προσέλκυση πρωτοετών φοιτητών στα ψηφοδέλτια των φοιτητικών εκλογών. Ωστόσο, ερωτήματα προκύπτουν σχετικά με το κατά πόσο οι νέοι φοιτητές έχουν πραγματική επίγνωση για την ταυτότητα, τις αρχές και τις κομματικές αφετηρίες των παρατάξεων που τους προσεγγίζουν.

Πρόσφατο περιστατικό στην Οδοντιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ αναδεικνύει με έντονο τρόπο το κενό ενημέρωσης που χαρακτηρίζει σημαντικό τμήμα της φοιτητικής κοινότητας.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της ΔΑΠ Οδοντιατρικής, μέλη της φοιτητικής παράταξης Πανσπουδαστική Κίνηση Συνεργασίας (ΠΚΣ) προσέγγισαν πρωτοετή συμφοιτητή τους. Η καταγγελία αναφέρει ότι του υποστήριξαν πως δεν ταυτίζονται με κανένα κοινοβουλευτικό κόμμα και λειτουργούν ως «ανεξάρτητη παράταξη», προκειμένου εκείνος να κατέλθει υποψήφιος μαζί τους.

Η ΠΚΣ, που ιστορικά έχει δεσμούς με το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας, δεν απάντησε στο αίτημα για σχολιασμό των συγκεκριμένων ισχυρισμών.

Ο φοιτητής, στερούμενος βασικής γνώσης διάκρισης μεταξύ των παρατάξεων, κλήθηκε αργότερα από στέλεχος άλλης παράταξης να δηλώσει σε ποιο ψηφοδέλτιο ανήκει. Η απάντησή του ήταν αποκαλυπτική: «στην ΠΑΣΠ».

Η κατηγοριοποίηση αυτή, προφανώς εσφαλμένη καθώς η ΠΑΣΠ αποτελεί την παράταξη του ΠΑΣΟΚ και δεν υφίσταται στην εν λόγω σχολή. Με αποτέλεσμα, σύμφωνα πάντα με την καταγγελία, την παρέμβαση των μελών της ΠΚΣ, τα οποία τον απομάκρυναν από τον χώρο συζήτησης.

Το περιστατικό αυτό, με την επιφύλαξη ότι δεν έχει επιβεβαιωθεί από τη δεύτερη πλευρά, δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός. Είναι σύμπτωμα μίας ευρύτερης πραγματικότητας: η έλλειψη θεσμικής ενημέρωσης καθιστά τους πρωτοετείς ευάλωτους. Ωστόσο, θα ήταν ανειλικρινές να παρουσιαστεί η συγκεκριμένη πρακτική ως προνόμιο μίας μόνο παράταξης.

Η ΔΑΠ αυτοπροσδιορίζεται ως «ανεξάρτητη φοιτητική παράταξη» στις περισσότερες αφίσες της, παραλείποντας τη ρητή σύνδεση με τη Νέα Δημοκρατία. Η ΠΑΣΠ μιλά για «προοδευτική παράταξη» χωρίς να αναφέρει το ΠΑΣΟΚ. Η απουσία υποχρεωτικής δήλωσης κομματικής αφετηρίας στο οπτικό υλικό αποτελεί γενικευμένη πρακτική.

Πολλοί πρωτοετείς δεν γνωρίζουν καν τη λειτουργία του Συλλόγου Φοιτητών, το δικαίωμα ψήφου ή τον ρόλο του Διοικητικού Συμβουλίου. Δεν υπάρχει συστηματική έρευνα για το ακριβές ποσοστό τους, γεγονός που από μόνο του καταδεικνύει το κενό θεσμικής τεκμηρίωσης.

Η ευθύνη πάντως είναι διάχυτη: το υπουργείο Παιδείας δεν έχει εντάξει μάθημα πολιτικής παιδείας με έμφαση στις εκπροσωπητικές δομές. Τα πανεπιστήμια διοργανώνουν σπάνια εβδομάδες υποδοχής με ουδέτερη πληροφόρηση σχετικά με τον φοιτητικό σύλλογο, αφήνοντας το πεδίο ελεύθερο σε όποιον μιλήσει πρώτος.

Ακόμη και τα ΜΜΕ συχνά αναπαράγουν την ταύτιση «παράταξη = κόμμα», αγνοώντας ότι οι φοιτητικοί σχηματισμοί έχουν ιδιοτροπίες στο καταστατικό και τις αρμοδιότητες τους.

Η αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτεί συγκεκριμένα βήματα, όχι γενικόλογες καταγγελίες.

Πρώτον, υποχρεωτικό δεκαπεντάλεπτο ενημέρωσης από τον φοιτητικό σύλλογο στην εβδομάδα υποδοχής με σκοπό την επεξήγηση των λειτουργιών του.

Δεύτερον, έντυπο φυλλάδιο που μοιράζει η γραμματεία κάθε τμήματος, όπου περιγράφονται με τυποποιημένο τρόπο οι δραστηριοποιούμενες παρατάξεις και οι πολιτικές τους αφετηρίες.

Τρίτον, προεκλογικό ντιμπέιτ ώστε οι φοιτητές να δουν εάν οι πιθανοί εκπρόσωποι τους μπορούν να υποστηρίξουν τις θέσεις τους στο πλαίσιο του ανοιχτού διαλόγου. 

Η λύση δεν είναι η δαιμονοποίηση των παρατάξεων ως εκμεταλλευτές της άγνοιας, αλλά η θεσμική διαφάνεια. Δηλαδή μικρές παρεμβάσεις που μετατρέπουν την αναζήτηση «ανύπαρκτων» ταυτοτήτων σε συνειδητή πολιτική πράξη. Μόνο έτσι η φοιτητική δημοκρατία θα αποκτήσει ουσία, αξιοπιστία και, το σημαντικότερο, ενημερωμένους ψηφοφόρους.