Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Παρατάξεις, πρωτοετείς και το κενό ενημέρωσης: Εργαλειοποίηση άγνοιας ή αξιοποίηση θεσμικών κενών;

 Γράφει ο Μάνος Κόκκινος

Την περίοδο των φοιτητικών εκλογών, πρωτοετείς προσεγγίζονται από παρατάξεις συχνά χωρίς να γνωρίζουν το παραμικρό για τη δράση τους. Η έλλειψη θεσμικής ενημέρωσης είναι η πραγματική αιτία σύγχυσης, ώστε το γνωσιακό κενό να γίνεται πλέον εκμεταλλεύσιμο. 

Εισαγωγική σημείωση: Το παρόν άρθρο βασίζεται σε καταγγελία της ΔΑΠ Οδοντιατρικής. Η ΠΚΣ κλήθηκε επανειλημμένα να τοποθετηθεί επί των ισχυρισμών, αλλά δεν ανταποκρίθηκε έως την ώρα δημοσίευσης. Τα ονόματα των φοιτητών έχουν αποκρυφθεί για λόγους προστασίας προσωπικών δεδομένων.

Στην αρχή κάθε ακαδημαϊκού έτους, οι πανεπιστημιακοί χώροι πλημμυρίζουν από αφίσες, υποσχέσεις, και ομιλίες παραταξιακών στελεχών. Ο σκοπός είναι ένας: η προσέλκυση πρωτοετών φοιτητών στα ψηφοδέλτια των φοιτητικών εκλογών. Ωστόσο, ερωτήματα προκύπτουν σχετικά με το κατά πόσο οι νέοι φοιτητές έχουν πραγματική επίγνωση για την ταυτότητα, τις αρχές και τις κομματικές αφετηρίες των παρατάξεων που τους προσεγγίζουν.

Πρόσφατο περιστατικό στην Οδοντιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ αναδεικνύει με έντονο τρόπο το κενό ενημέρωσης που χαρακτηρίζει σημαντικό τμήμα της φοιτητικής κοινότητας.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της ΔΑΠ Οδοντιατρικής, μέλη της φοιτητικής παράταξης Πανσπουδαστική Κίνηση Συνεργασίας (ΠΚΣ) προσέγγισαν πρωτοετή συμφοιτητή τους. Η καταγγελία αναφέρει ότι του υποστήριξαν πως δεν ταυτίζονται με κανένα κοινοβουλευτικό κόμμα και λειτουργούν ως «ανεξάρτητη παράταξη», προκειμένου εκείνος να κατέλθει υποψήφιος μαζί τους.

Η ΠΚΣ, που ιστορικά έχει δεσμούς με το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας, δεν απάντησε στο αίτημα για σχολιασμό των συγκεκριμένων ισχυρισμών.

Ο φοιτητής, στερούμενος βασικής γνώσης διάκρισης μεταξύ των παρατάξεων, κλήθηκε αργότερα από στέλεχος άλλης παράταξης να δηλώσει σε ποιο ψηφοδέλτιο ανήκει. Η απάντησή του ήταν αποκαλυπτική: «στην ΠΑΣΠ».

Η κατηγοριοποίηση αυτή, προφανώς εσφαλμένη καθώς η ΠΑΣΠ αποτελεί την παράταξη του ΠΑΣΟΚ και δεν υφίσταται στην εν λόγω σχολή. Με αποτέλεσμα, σύμφωνα πάντα με την καταγγελία, την παρέμβαση των μελών της ΠΚΣ, τα οποία τον απομάκρυναν από τον χώρο συζήτησης.

Το περιστατικό αυτό, με την επιφύλαξη ότι δεν έχει επιβεβαιωθεί από τη δεύτερη πλευρά, δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός. Είναι σύμπτωμα μίας ευρύτερης πραγματικότητας: η έλλειψη θεσμικής ενημέρωσης καθιστά τους πρωτοετείς ευάλωτους. Ωστόσο, θα ήταν ανειλικρινές να παρουσιαστεί η συγκεκριμένη πρακτική ως προνόμιο μίας μόνο παράταξης.

Η ΔΑΠ αυτοπροσδιορίζεται ως «ανεξάρτητη φοιτητική παράταξη» στις περισσότερες αφίσες της, παραλείποντας τη ρητή σύνδεση με τη Νέα Δημοκρατία. Η ΠΑΣΠ μιλά για «προοδευτική παράταξη» χωρίς να αναφέρει το ΠΑΣΟΚ. Η απουσία υποχρεωτικής δήλωσης κομματικής αφετηρίας στο οπτικό υλικό αποτελεί γενικευμένη πρακτική.

Πολλοί πρωτοετείς δεν γνωρίζουν καν τη λειτουργία του Συλλόγου Φοιτητών, το δικαίωμα ψήφου ή τον ρόλο του Διοικητικού Συμβουλίου. Δεν υπάρχει συστηματική έρευνα για το ακριβές ποσοστό τους, γεγονός που από μόνο του καταδεικνύει το κενό θεσμικής τεκμηρίωσης.

Η ευθύνη πάντως είναι διάχυτη: το υπουργείο Παιδείας δεν έχει εντάξει μάθημα πολιτικής παιδείας με έμφαση στις εκπροσωπητικές δομές. Τα πανεπιστήμια διοργανώνουν σπάνια εβδομάδες υποδοχής με ουδέτερη πληροφόρηση σχετικά με τον φοιτητικό σύλλογο, αφήνοντας το πεδίο ελεύθερο σε όποιον μιλήσει πρώτος.

Ακόμη και τα ΜΜΕ συχνά αναπαράγουν την ταύτιση «παράταξη = κόμμα», αγνοώντας ότι οι φοιτητικοί σχηματισμοί έχουν ιδιοτροπίες στο καταστατικό και τις αρμοδιότητες τους.

Η αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτεί συγκεκριμένα βήματα, όχι γενικόλογες καταγγελίες.

Πρώτον, υποχρεωτικό δεκαπεντάλεπτο ενημέρωσης από τον φοιτητικό σύλλογο στην εβδομάδα υποδοχής με σκοπό την επεξήγηση των λειτουργιών του.

Δεύτερον, έντυπο φυλλάδιο που μοιράζει η γραμματεία κάθε τμήματος, όπου περιγράφονται με τυποποιημένο τρόπο οι δραστηριοποιούμενες παρατάξεις και οι πολιτικές τους αφετηρίες.

Τρίτον, προεκλογικό ντιμπέιτ ώστε οι φοιτητές να δουν εάν οι πιθανοί εκπρόσωποι τους μπορούν να υποστηρίξουν τις θέσεις τους στο πλαίσιο του ανοιχτού διαλόγου. 

Η λύση δεν είναι η δαιμονοποίηση των παρατάξεων ως εκμεταλλευτές της άγνοιας, αλλά η θεσμική διαφάνεια. Δηλαδή μικρές παρεμβάσεις που μετατρέπουν την αναζήτηση «ανύπαρκτων» ταυτοτήτων σε συνειδητή πολιτική πράξη. Μόνο έτσι η φοιτητική δημοκρατία θα αποκτήσει ουσία, αξιοπιστία και, το σημαντικότερο, ενημερωμένους ψηφοφόρους.

Σχόλια

Δημοφιλή Κείμενα

Γενική Συνέλευση Παντείου: Επίθεση εναντίον κυβέρνησης και ΕΜΠ για το Πολυτεχνείο και αντιπαράθεση ΕΑΑΚ και Ελευθεριακού Στεκιού

Γράφει ο Νικόλας Βίτσος Στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, πραγματοποιήθηκε η γενική συνέλευση των φοιτητών. Στη γενική συνέλευση συζητήθηκαν θέματα που αφορούν τη φοιτητική κοινότητα. Η συνέλευση έγινε ενόψει του εορτασμού της επετείου της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Γι' αυτό στη γενική συνέλευση απηύθυναν λόγο αρχικά ένα μέλος του ΔΣ του Συνδέσμου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών, καθώς και ένας επιζών της εξέγερσης του Πολυτεχνείου.  Οι δύο ομιλητές κάλεσαν τους φοιτητές να συνεχίσουν να αγωνίζονται για τα ιδανικά για τα οποία αγωνίστηκαν και εκείνοι.  Στη συνέλευση τον λόγο πήραν οι φοιτητικές παρατάξεις πλην της ΔΑΠ-ΝΔΦΚ. Πέρα από τις φοιτητικές παρατάξεις, τον λόγο πήραν, παρά την αντίδραση όλων των παρατάξεων, και άτομα από το Ελευθεριακό Στέκι Παντείου. Πλαίσια κατέθεσαν η ΠΚΣ (89 ψήφοι), τα ΕΑΑΚ (64), η ΠΑΣΠ (64), η ΕΡΑ (19), η ΡΕΒΑΝΣ (9) και οι Αγωνιστικές Κινήσεις (1). ​Η ΠΚΣ κάλεσε τους φοιτητές να τιμήσουν το τριήμερο του Πολυτεχνείου μ...

Το «Εργαλειοποιημένο» Πολυτεχνείο: Πώς γεννήθηκε ο μύθος και γιατί επιμένει

Γράφει ο Μάνος Κόκκινος Κάθε Νοέμβριο, η ελληνική δημόσια σφαίρα επιστρέφει σε έναν κυκλικό καβγά για την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Τα τελευταία χρόνια, όμως, παρατηρείται μια ανησυχητική μετατόπιση: το επίκεντρο της συζήτησης μετακινείται από το «ποια είναι η ιστορική σημασία της εξέγερσης» στο «αν η εξέγερση έχει εργαλειοποιηθεί», και, ακόμη χειρότερα, στο αν έχει στηθεί εξαρχής με πολιτικά κίνητρα. Μια έννοια που ανήκε στην ιστορική κοινωνιολογία μετατράπηκε σε όπλο με το οποίο κάποιοι χτυπούν την ίδια την ύπαρξη του γεγονότος.  Ζητούμενο δεν είναι να ληφθεί θέση σε μια τόσο ατεκμηρίωτη διαφωνία, αλλά να εξεταστούν οι λόγοι για τους οποίους υπάρχει σύγχυση γύρω από το ζήτημα εξ αρχής. Η αφήγηση της «εργαλειοποίησης» δεν έχει μία και μοναδική πηγή. Το πρώτο στρώμα προέρχεται από την εσωτερική αυτοκριτική των ίδιων των συμμετεχόντων. Ήδη το 1976, η αριστερή επιθεώρηση Εργατική Πάλη κατηγορούσε τους μεταρρυθμιστές ότι «έκαναν τον λαό να ξεχάσει την προδοσία τους».  Το 1988, η...

Τελικά το πανεπιστήμιο είναι ένας χώρος ελεύθερης σκέψης και παιδείας ή ένα πρότυπο πειθαρχίας;

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΤΟΥ SPI ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ Γράφει η Μαρία Καραντινάκη Τελικά το πανεπιστήμιο είναι ένας χώρος ελεύθερης σκέψης και παιδείας ή ένα πρότυπο πειθαρχίας; Ενόψει της εξεταστικής, και της κατάστασης άγχους που επικρατεί μέσα στις αίθουσες εν ώρα της εξέτασης, ήρθε στο μυαλό μου το κατά πόσο η διαδικασία τόσο της εξεταστικής αλλά και του τρόπου εξέτασης μας βάζει σε ένα βαθύτερο κοινωνικοπολιτικό στόχαστρο. Πώς η εξεταστική ως ένα «πειθαρχικό μέσο» αντικρούει τη χαρά της μάθησης και έρχεται σε αντίθεση με την όλη φιλοσοφία της ακαδημαϊκής μάθησης; Για όλους μας οι περίοδοι της εξεταστικής είναι μια μορφή «φοιτητικού βασάνου». Το πανεπιστήμιο υποτίθεται πως είναι ένας χώρος ελεύθερης σκέψης, αμφισβήτησης και στοχασμού. Στην πραγματικότητα όμως, η εξεταστική δίνει ένα δυνατό σοκ ρεαλισμού στην ρομαντική σκοπιά της στοχαστικής φιλοσοφίας της μάθησης. Στην εξεταστική τα πράγματα λειτουργούν σε μια γραμμή παραγωγής. Τα έδρανα απομακρυσμένα, επιτηρητές συνεχώς να ελέγχουν για τη σωστή λειτ...

Γενικά Συλλαλητήρια 2026.10.21: Παρασκήνιο, Αιτήματα και Αναβρασμός ενόψει Εθνικών Εκλογών

  Από το SPI Newsroom Μεγάλη η σημερινή κινητοποίηση των φοιτητικών συλλόγων και παρατάξεων στο πανεκπαιδευτικό συλλαλητήριο στην Αθήνα. Οι Αθηναϊκοί ΦΣ συνεχίζουν ακάθεκτοι να διεκδικούν τα αιτήματά τους για δωρεάν παιδεία, διοργανώνοντας κοινοί συνεναίσι συλλαλητήριο για σήμερα, 21 Οκτωβρίου. Το μέτρο αυτό συμπληρώνει τη διαμαρτυρία που λαμβάνει χώρα στην πλατεία Συντάγματος και περιλαμβάνει στήσιμο σκηνών ως ένδειξη αμετανόητης στάσης έναντι στα μέτρα που αφορούν τις στεγαστικές φορολογικές ανάγκες που αποφασίστηκαν πρόσφατα. Σήμερα, 21 Οκτωβρίου, τα συλλαλητήρια ανά τη χώρα σημείωσαν σημαντική δυναμική. Η ATTACK στα AEI υπογράμμισε τη σημασία των συγκεντρώσεων και φοιτητικών κινητοποιήσεων με την αναφορά της στα αντίστοιχα κινήματα της Αλβανίας (Κίνημα των Φλαμίνγκο), της Γαλλίας, της Βραζιλίας, της Πορτογαλίας, της Ισπανίας και της Ινδίας (Κίνημα της Κατσαρίδας). Σχεδόν κάθε «φοιτητούπολη»- Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Ιωάννινα, Κομοτηνή, Ρέθυμνο, Βόλος, Χανιά, Ηράκλειο- κάλεσε ...

Το μαθηματικό παράδοξο της κάλπης: Όταν η πλειοψηφία εγγυάται τη λανθασμένη απόφαση

Γράφει η Νεφέλη Αναστασοπούλου-Ζωντανού Είναι η πλειοψηφία πάντα σοφή; Από την «Αλληγορία του Πλοίου» του Πλάτωνα έως τη σύγχρονη θεωρία πιθανοτήτων, τα συμπεράσματα είναι δυσοίωνα. Η δημόσια συζήτηση εστιάζει επανειλημμένα στο φαινόμενο της αποχής από τις εκλογές και στην επιτακτική ανάγκη καταπολέμησής του. Πράγματι, τα ποσοστά αποχής στην Ελλάδα κυμαίνονται συχνά κοντά στο 40%, ξεπερνώντας το 47% τον Ιούνιο του 2023 (ιστορικό αρνητικό ρεκόρ). Μήπως, όμως, το κυρίαρχο αφήγημα «η αποχή είναι πρόβλημα, και πρέπει να πείσουμε τον κόσμο να ψηφίσει» αποτελεί λάθος εστίαση; Κι αυτό γιατί το πιο σημαντικό ερώτημα δεν είναι πόσοι ψηφίζουν, αλλά πόσο ουσιαστικά ψηφίζουν. Την απάντηση σε αυτό επιχειρεί να δώσει το Θεώρημα του Condorcet (1785): όταν κάθε ψηφοφόρος έχει πάνω από 50% πιθανότητα να κάνει τη «σωστή» επιλογή (π.χ. 60%), τότε όσο μεγαλώνει το εκλογικό σώμα, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα η πλειοψηφία να καταλήξει στη σωστή απόφαση. Για παράδειγμα, η πιθανότητα αυτή ανεβαίνει σε 64,8% με...