Γράφει η Μαρία Καραντινάκη
Σίγουρα οι εξεγέρσεις του Παρισιού, της Λυών και της Μασσαλίας έχουν απασχολήσει τόσο την μαθητική όσο και την φοιτητική κοινότητα, σε όλο τον κόσμο, πόσο μάλλον τον τύπο. Αυτή εδώ η θεώρηση όμως συναθροίζει τις βασικές αρχές του Ρουσσώ για το κοινωνικό συμβόλαιο και την εξέγερση στους «μελλοντικούς πολίτες», τους ίδιους τους μαθητές.
Πίσω από την ταραχή, τις εξεγέρσεις και την βίαιη πραγματικότητα που κατακλύζει τις οθόνες μας, λανθάνει ένα βαθύτερο ερώτημα. Τι σπρώχνει αυτούς τους μαθητές πριν συμπληρώσουν καν το δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας τους να μετατρέπουν την σχολική τους αυλή σε πεδίο εξέγερσης;
Το φιλοσοφικό παράδοξο εδώ βρίσκεται στην κοινωνική και κρατική αντιμετώπιση των ίδιων των μαθητών. Στις δυτικές δημοκρατίες οι μαθητές θεωρούνται μελλοντικοί πολίτες. Αυτό σημαίνει πως εκπαιδεύονται και προετοιμάζονται σιωπηλά για την είσοδο τους στην «μεγάλη» ενήλικη κοινωνία. Τι γίνεται όμως όταν η πρώτη τους επαφή με την κοινωνική πραγματικότητα δεν αφορά μια εκλογική κάλπη ή κάποια μισθωτή εργασία, αλλά την αντιμετώπιση της οργής και της αστυνομικής βίας;
Η ιδέα του Ζαν Ζακ Ρουσσώ για κοινωνική συνοχή στηρίζεται σε μια θεμελιώδη αμοιβαία υπόσχεση. Το άτομο παραχωρεί ένα μέρος της απόλυτης ελευθερίας του στο κράτος και ως αντάλλαγμα το κράτος εγγυάται την δικαιοσύνη την προστασία και την δυνατότητα μιας αξιοπρεπούς διαβίωσης. Όμως στην περίπτωση της σημερινής γαλλικής νεολαίας, η αμοιβαία αυτή υπόσχεση μοιάζει να έχει ακυρωθεί πριν καν τεθεί σε εφαρμογή.
Οι μαθητές καλούνται να υπακούσουν σε ένα σύστημα που από πριν καν την αρχή της ένταξης τους στο κράτος, απαιτεί διαρκή ανταγωνιστικότητα, ευελιξία και προσαρμοστικότητα, προσφέροντας έναν ορίζοντα γεμάτο εργασιακή αβεβαιότητα και κοινωνική αποδιάρθρωση.
Για πρώτη φορά ίσως η νέα γενιά δεν βιώνει το μέλλον ως μια υπόσχεση εξέλιξης αλλά ως μια διαρκή απειλή. Όταν η προοπτική της ενηλικίωσης ταυτίζεται με την διαχείριση των κρίσεων η υπακοή στα κελεύσματα του κράτους χάνει την ηθική της νομιμοποίηση.
Το παράδοξο της μαθητικής εξέγερσης, είναι ότι πραγματοποιείται από άτομα που δεν έχουν καν ακόμη το δικαίωμα της ψήφου. Δεν διαθέτουν θεσμικό όργανο για να διαμορφώσουν τους συσχετισμούς δυνάμεων στις κάλπες, ούτε εκπροσωπούνται στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Όταν οι θεσμικοί δίαυλοι διαλόγου είναι κλειστοί, η οργή στον δημόσιο χώρο, μετατρέπεται στην μοναδική διαθέσιμη γλώσσα. Όταν η εξουσία αντιμετωπίζει τους νέους με τεχνοκρατική υπεροψία η διαμαρτυρία δεν είναι παράνοια. Είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο ο αόρατος διεκδικεί την ορατότητά του.
Η οργή των Γάλλων μαθητών δεν είναι απλώς μια νεανική έξαψη ούτε μια προσπάθεια αντιγραφής των αγώνων του παρελθόντος. Είναι το θέατρο μιας κοινωνικής ρωγμής. Στους δρόμους του Παρισιού δεν διακυβεύεται μόνο το παρόν της γαλλικής εκπαίδευσης, αλλά το δικαίωμα μιας ολόκληρης γενιάς να αμφισβητήσει το «αναπόφευκτο».
Παρατηρώντας τις κινητοποιήσεις αυτές μέσα από τα αμφιθέατρα των δικών μας πανεπιστημίων, αλλά ακόμη και τις εξελίξεις στις μαθητικές κοινότητες, όπως για παράδειγμα στα σχολικά συγκροτήματα της Γκράβας, που εδώ και δύο εβδομάδες οι μαθητές παρακολουθούν τα μαθήματα μέσω Webex, λόγω της αδυναμίας των αρμοδίων οργάνων να πάρουν την ευθύνη για την διαρροή φυσικού αερίου, η απόσταση εκμηδενίζεται.
Η τηλεκπαίδευση όμως, δεν είναι απλώς μια λύση ανάγκης. Είναι ο τρόπος να μεταφέρει το κράτος την ευθύνη της δικής του ανεπάρκειας στις οθόνες των μαθητών. Το ερώτημα που θέτουν οι μαθητές της Γαλλίας είναι το ίδιο που διατρέχει κάθε γειτονία της Ευρώπης. Ποιο το νόημα να εκπαιδεύεσαι για έναν κόσμο που αρνείται να σου προσφέρει στέγη, εργασία και αξιοπρέπεια;
Η μαθητική εξέγερση δεν είναι το σύμπτωμα μιας κοινωνίας που παραλύει αλλά μιας δημοκρατίας. Όταν οι νεότεροι άνθρωποι μιας χώρας επιλέγουν τον δρόμο αντί για την σιωπή της τάξης δεν μπαίνουν εμπόδιο στην κοινωνική ειρήνη, αλλά δείχνουν ότι η κοινωνική ειρήνη αυτή ήταν προσχηματική και νοσεί. Και αν η φιλοσοφία μας έχει διδάξει κάτι είναι ότι η αμφισβήτηση του αύριο, είναι η μόνη δύναμη που μπορεί να κρατήσει το παρόν ζωντανό.

Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου