Μια επιστήμη των ιδιωτών ή των πολιτών; Το οξύμωρο των νομικών σχολών

Γράφει ο Μάριος Μπαδάνης

Αναμφίβολα η νομική επιστήμη και κατ’επέκταση οι νομικές σπουδές αποτελούν σημαντικό πόλο έλξης μαθητών, όπως φαίνεται διαχρονικά τόσο από τα στατιστικά στοιχεία του Υπουργείου Παιδείας και των πανελλαδικών εξετάσεων όσο και από τον αριθμό εισακτέων με κατατακτήριες εξετάσεις. Βέβαια, οι αριθμοί αυτοί δημιουργούν ένα εύλογο ερώτημα, ειδικά τώρα υπό τον απόηχο της δημιουργίας ιδιωτικών πανεπιστημίων και της αναθεώρησης του Συντάγματος [Άρθρο 16].

Στην Ελλάδα λειτουργούν τρία τμήματα νομικών σχολών [ΕΚΠΑ,ΑΠΘ,ΔΠΘ] όμως τόσο οι συγκυρίες όσο και οι ανάγκες της αγοράς είχαν δημιουργήσει πρόσφορο έδαφος για την δημιουργία δύο νέων τμημάτων στην ανώτατη δωρεάν εκπαίδευση. Τα τμήματα αυτά θα ιδρύονταν και θα λειτουργούσαν στο Πανεπιστήμιο Πατρών και το Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών όμως πρακτικές και πολιτικές επιλογές οδήγησαν στην παύση αυτών των σχεδίων. Εδώ όμως είναι που δημιουργείται το οξύμωρο!

Με απόφαση της Υπουργού Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, στις 24 Ιουλίου ανακοινώθηκε και δημοσιεύτηκε η αξιολόγηση της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘ.Α.Α.Ε) και την ομόφωνη απόφαση του Εθνικού Οργανισμού Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π.).

Η προαναφερθείσα ανακοίνωση συνυπογράφει την θέσπιση 7 αδειών εγκατάστασης και λειτουργίας 7 μη Κρατικών Πανεπιστημίων υπό την μορφή Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (Ν.Π.Π.Ε). Συγκεκριμένα αυτή αναλύεται σε 4 νέων και 3 αιτήσεων επαναξιολόγηση και περιλαμβάνει τα εξής:

Georgetown University υπό τη μορφή παραρτήματος

Iowa State University of Science and Technology υπό τη μορφή παραρτήματος

Roger Williams University υπό τη μορφή παραρτήματος

Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου υπό τη μορφή Νομικού Προσώπου Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (Ν.Π.Π.Ε.) με την επωνυμία παραρτήματος

Université Sorbonne Paris Nord, υπό τη μορφή παραρτήματος

University of Essex, υπό τη μορφή παραρτήματος

University of Derby, υπό τη μορφή παραρτήματος

Εξ αυτών τρία παρέχουν ιδιωτική νομική εκπαίδευση.

Στον αντίποδα αυτής της ειρωνικής και αντισυνταγματικής πραγματικότητας βρίσκεται η περίπτωση του Πανεπιστημίου Πατρών το οποίο με τον Ν 4610/2019 έλαβε το χρίσμα ίδρυσης Νομικής Σχολής. Η απόφαση αυτή όμως ακόμη και από το στάδιο της δημόσιας διαβούλευσης αποτέλεσε το πεδίο μεγάλων πολιτικών και ακαδημαϊκών αντιδράσεων τόσο από την πολιτική σκηνή όσο και από τον ακαδημαϊκό χώρο. 

Η κύρια αντιδιαστολή εστιάστηκε μεταξύ του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου και της ήδη υπάρχουσας νομικής σχολής της Κομοτηνής και του Πανεπιστημίου Πατρών με το βασικό επιχείρημα της δημογραφικής θωράκισης της βορειοανατολικής Ελλάδας. Ακολούθως εκφράστηκε η έντονη ανησυχία των Δικηγορικών Συλλόγων η πλειονότητα των οποίων ήταν σκεπτικοί ως προς το συγκεκριμένο μέτρο.

Τέλος, στην πολιτική διάσταση του ζητήματος, ο Κ.Γαβρογλου, τότε Υπουργός Παιδείας προέβαλλε το επιχείρημα της διασφάλισης της ανοικτής παιδείας και της ελεύθερης επιλογής από τους μαθητές καθώς και την ανάγκη αναδιάρθρωσης του Πανεπιστημίου Πατρών το οποίο βρισκόταν σε ανοδική τροχιά τόσο ακαδημαϊκά όσο και διεθνώς.

Η αντιπολίτευση της Νέας Δημοκρατίας εξέφρασε μεγάλη αντίθεση σχετικά με τον υπερκορεσμό του επαγγέλματος του δικηγόρου καθώς και του ήδη μεγάλου αριθμού ανέργων αποφοίτων νομικών σχολών. Έτσι μετά τις εκλογές του ίδιου έτους, η κυβέρνηση της ΝΔ και με υπουργό Παιδείας την Νίκη Κεραμέως ανέστειλε τον νόμο Γαβρογλου και η νομική σχολή του Πανεπιστημίου Πατρών έπαψε οριστικά.

Αξιοσημείωτη είναι επίσης και η πορεία του Πάντειου Πανεπιστημίου το οποίο ήδη είναι στενά συνδεδεμένο με την νομική επιστήμη λόγω των τμημάτων Διεθνών και Περιφερειακών Σπουδών και κυρίως λόγω του τμήματος Δημόσιας Διοίκησης. Με επιστημονικές βάσεις και παράδοση στο διοικητικό, συνταγματικό, ανθρωπιστικό και αστικό δίκαιο, το Πάντειο Πανεπιστήμιο ζήτησε και εκείνο το 2019 να λάβει το χρίσμα ίδρυσης νομικού τμήματος.

Με βασικά επιχειρήματα την ακαδημαϊκή του πληρότητα και το βάρος του ακαδημαϊκού του προσωπικού καθώς και τις υποδομές κλήθηκε να αντιμετωπίσει την αντίδραση του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου το οποίο υποστήριξε την ασφυκτική πίεση της Αθήνας από νομικούς και την προσπάθεια στήριξης της περιφερειακής εκπαίδευσης.

Το σημερινό πεδίο όμως, της ίδιας κυβέρνησης δείχνει μια μεροληπτική στάση και αντίληψη της προσφερόμενης παιδείας. Με την απόφαση της Σ. Ζαχαράκη και την οριστική λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων στην νομική επιστήμη τα προηγουμένως υποστηριζόμενα επιχειρήματα κατακερματίζονται από τον ίδιο που τα υποστήριζε. Ποιος υπερκορεσμός, ποια αποκέντρωση και ποια ακαδημαϊκή αριστεία συνοδεύουν αυτή την απόφαση ειδικά σε στιγμές που η αναθεώρηση του Άρθρου 16 έχει ήδη δημιουργήσει μεγάλη κοινωνικοπολιτική αναταραχή;