Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Μια επιστήμη των ιδιωτών ή των πολιτών; Το οξύμωρο των νομικών σχολών


Γράφει ο Μάριος Μπαδάνης

Αναμφίβολα η νομική επιστήμη και κατ’επέκταση οι νομικές σπουδές αποτελούν σημαντικό πόλο έλξης μαθητών, όπως φαίνεται διαχρονικά τόσο από τα στατιστικά στοιχεία του Υπουργείου Παιδείας και των πανελλαδικών εξετάσεων όσο και από τον αριθμό εισακτέων με κατατακτήριες εξετάσεις. Βέβαια, οι αριθμοί αυτοί δημιουργούν ένα εύλογο ερώτημα, ειδικά τώρα υπό τον απόηχο της δημιουργίας ιδιωτικών πανεπιστημίων και της αναθεώρησης του Συντάγματος [Άρθρο 16].

Στην Ελλάδα λειτουργούν τρία τμήματα νομικών σχολών [ΕΚΠΑ,ΑΠΘ,ΔΠΘ] όμως τόσο οι συγκυρίες όσο και οι ανάγκες της αγοράς είχαν δημιουργήσει πρόσφορο έδαφος για την δημιουργία δύο νέων τμημάτων στην ανώτατη δωρεάν εκπαίδευση. Τα τμήματα αυτά θα ιδρύονταν και θα λειτουργούσαν στο Πανεπιστήμιο Πατρών και το Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών όμως πρακτικές και πολιτικές επιλογές οδήγησαν στην παύση αυτών των σχεδίων. Εδώ όμως είναι που δημιουργείται το οξύμωρο!

Με απόφαση της Υπουργού Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, στις 24 Ιουλίου ανακοινώθηκε και δημοσιεύτηκε η αξιολόγηση της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘ.Α.Α.Ε) και την ομόφωνη απόφαση του Εθνικού Οργανισμού Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π.).

Η προαναφερθείσα ανακοίνωση συνυπογράφει την θέσπιση 7 αδειών εγκατάστασης και λειτουργίας 7 μη Κρατικών Πανεπιστημίων υπό την μορφή Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (Ν.Π.Π.Ε). Συγκεκριμένα αυτή αναλύεται σε 4 νέων και 3 αιτήσεων επαναξιολόγηση και περιλαμβάνει τα εξής:

Georgetown University υπό τη μορφή παραρτήματος

Iowa State University of Science and Technology υπό τη μορφή παραρτήματος

Roger Williams University υπό τη μορφή παραρτήματος

Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου υπό τη μορφή Νομικού Προσώπου Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (Ν.Π.Π.Ε.) με την επωνυμία παραρτήματος

Université Sorbonne Paris Nord, υπό τη μορφή παραρτήματος

University of Essex, υπό τη μορφή παραρτήματος

University of Derby, υπό τη μορφή παραρτήματος

Εξ αυτών τρία παρέχουν ιδιωτική νομική εκπαίδευση.

Στον αντίποδα αυτής της ειρωνικής και αντισυνταγματικής πραγματικότητας βρίσκεται η περίπτωση του Πανεπιστημίου Πατρών το οποίο με τον Ν 4610/2019 έλαβε το χρίσμα ίδρυσης Νομικής Σχολής. Η απόφαση αυτή όμως ακόμη και από το στάδιο της δημόσιας διαβούλευσης αποτέλεσε το πεδίο μεγάλων πολιτικών και ακαδημαϊκών αντιδράσεων τόσο από την πολιτική σκηνή όσο και από τον ακαδημαϊκό χώρο. 

Η κύρια αντιδιαστολή εστιάστηκε μεταξύ του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου και της ήδη υπάρχουσας νομικής σχολής της Κομοτηνής και του Πανεπιστημίου Πατρών με το βασικό επιχείρημα της δημογραφικής θωράκισης της βορειοανατολικής Ελλάδας. Ακολούθως εκφράστηκε η έντονη ανησυχία των Δικηγορικών Συλλόγων η πλειονότητα των οποίων ήταν σκεπτικοί ως προς το συγκεκριμένο μέτρο.

Τέλος, στην πολιτική διάσταση του ζητήματος, ο Κ.Γαβρογλου, τότε Υπουργός Παιδείας προέβαλλε το επιχείρημα της διασφάλισης της ανοικτής παιδείας και της ελεύθερης επιλογής από τους μαθητές καθώς και την ανάγκη αναδιάρθρωσης του Πανεπιστημίου Πατρών το οποίο βρισκόταν σε ανοδική τροχιά τόσο ακαδημαϊκά όσο και διεθνώς.

Η αντιπολίτευση της Νέας Δημοκρατίας εξέφρασε μεγάλη αντίθεση σχετικά με τον υπερκορεσμό του επαγγέλματος του δικηγόρου καθώς και του ήδη μεγάλου αριθμού ανέργων αποφοίτων νομικών σχολών. Έτσι μετά τις εκλογές του ίδιου έτους, η κυβέρνηση της ΝΔ και με υπουργό Παιδείας την Νίκη Κεραμέως ανέστειλε τον νόμο Γαβρογλου και η νομική σχολή του Πανεπιστημίου Πατρών έπαψε οριστικά.

Αξιοσημείωτη είναι επίσης και η πορεία του Πάντειου Πανεπιστημίου το οποίο ήδη είναι στενά συνδεδεμένο με την νομική επιστήμη λόγω των τμημάτων Διεθνών και Περιφερειακών Σπουδών και κυρίως λόγω του τμήματος Δημόσιας Διοίκησης. Με επιστημονικές βάσεις και παράδοση στο διοικητικό, συνταγματικό, ανθρωπιστικό και αστικό δίκαιο, το Πάντειο Πανεπιστήμιο ζήτησε και εκείνο το 2019 να λάβει το χρίσμα ίδρυσης νομικού τμήματος.

Με βασικά επιχειρήματα την ακαδημαϊκή του πληρότητα και το βάρος του ακαδημαϊκού του προσωπικού καθώς και τις υποδομές κλήθηκε να αντιμετωπίσει την αντίδραση του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου το οποίο υποστήριξε την ασφυκτική πίεση της Αθήνας από νομικούς και την προσπάθεια στήριξης της περιφερειακής εκπαίδευσης.

Το σημερινό πεδίο όμως, της ίδιας κυβέρνησης δείχνει μια μεροληπτική στάση και αντίληψη της προσφερόμενης παιδείας. Με την απόφαση της Σ. Ζαχαράκη και την οριστική λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων στην νομική επιστήμη τα προηγουμένως υποστηριζόμενα επιχειρήματα κατακερματίζονται από τον ίδιο που τα υποστήριζε. Ποιος υπερκορεσμός, ποια αποκέντρωση και ποια ακαδημαϊκή αριστεία συνοδεύουν αυτή την απόφαση ειδικά σε στιγμές που η αναθεώρηση του Άρθρου 16 έχει ήδη δημιουργήσει μεγάλη κοινωνικοπολιτική αναταραχή;

Σχόλια

Δημοφιλή Κείμενα

Γενική Συνέλευση Παντείου: Επίθεση εναντίον κυβέρνησης και ΕΜΠ για το Πολυτεχνείο και αντιπαράθεση ΕΑΑΚ και Ελευθεριακού Στεκιού

Γράφει ο Νικόλας Βίτσος Στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, πραγματοποιήθηκε η γενική συνέλευση των φοιτητών. Στη γενική συνέλευση συζητήθηκαν θέματα που αφορούν τη φοιτητική κοινότητα. Η συνέλευση έγινε ενόψει του εορτασμού της επετείου της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Γι' αυτό στη γενική συνέλευση απηύθυναν λόγο αρχικά ένα μέλος του ΔΣ του Συνδέσμου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών, καθώς και ένας επιζών της εξέγερσης του Πολυτεχνείου.  Οι δύο ομιλητές κάλεσαν τους φοιτητές να συνεχίσουν να αγωνίζονται για τα ιδανικά για τα οποία αγωνίστηκαν και εκείνοι.  Στη συνέλευση τον λόγο πήραν οι φοιτητικές παρατάξεις πλην της ΔΑΠ-ΝΔΦΚ. Πέρα από τις φοιτητικές παρατάξεις, τον λόγο πήραν, παρά την αντίδραση όλων των παρατάξεων, και άτομα από το Ελευθεριακό Στέκι Παντείου. Πλαίσια κατέθεσαν η ΠΚΣ (89 ψήφοι), τα ΕΑΑΚ (64), η ΠΑΣΠ (64), η ΕΡΑ (19), η ΡΕΒΑΝΣ (9) και οι Αγωνιστικές Κινήσεις (1). ​Η ΠΚΣ κάλεσε τους φοιτητές να τιμήσουν το τριήμερο του Πολυτεχνείου μ...

Το «Εργαλειοποιημένο» Πολυτεχνείο: Πώς γεννήθηκε ο μύθος και γιατί επιμένει

Γράφει ο Μάνος Κόκκινος Κάθε Νοέμβριο, η ελληνική δημόσια σφαίρα επιστρέφει σε έναν κυκλικό καβγά για την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Τα τελευταία χρόνια, όμως, παρατηρείται μια ανησυχητική μετατόπιση: το επίκεντρο της συζήτησης μετακινείται από το «ποια είναι η ιστορική σημασία της εξέγερσης» στο «αν η εξέγερση έχει εργαλειοποιηθεί», και, ακόμη χειρότερα, στο αν έχει στηθεί εξαρχής με πολιτικά κίνητρα. Μια έννοια που ανήκε στην ιστορική κοινωνιολογία μετατράπηκε σε όπλο με το οποίο κάποιοι χτυπούν την ίδια την ύπαρξη του γεγονότος.  Ζητούμενο δεν είναι να ληφθεί θέση σε μια τόσο ατεκμηρίωτη διαφωνία, αλλά να εξεταστούν οι λόγοι για τους οποίους υπάρχει σύγχυση γύρω από το ζήτημα εξ αρχής. Η αφήγηση της «εργαλειοποίησης» δεν έχει μία και μοναδική πηγή. Το πρώτο στρώμα προέρχεται από την εσωτερική αυτοκριτική των ίδιων των συμμετεχόντων. Ήδη το 1976, η αριστερή επιθεώρηση Εργατική Πάλη κατηγορούσε τους μεταρρυθμιστές ότι «έκαναν τον λαό να ξεχάσει την προδοσία τους».  Το 1988, η...

Τελικά το πανεπιστήμιο είναι ένας χώρος ελεύθερης σκέψης και παιδείας ή ένα πρότυπο πειθαρχίας;

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΤΟΥ SPI ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ Γράφει η Μαρία Καραντινάκη Τελικά το πανεπιστήμιο είναι ένας χώρος ελεύθερης σκέψης και παιδείας ή ένα πρότυπο πειθαρχίας; Ενόψει της εξεταστικής, και της κατάστασης άγχους που επικρατεί μέσα στις αίθουσες εν ώρα της εξέτασης, ήρθε στο μυαλό μου το κατά πόσο η διαδικασία τόσο της εξεταστικής αλλά και του τρόπου εξέτασης μας βάζει σε ένα βαθύτερο κοινωνικοπολιτικό στόχαστρο. Πώς η εξεταστική ως ένα «πειθαρχικό μέσο» αντικρούει τη χαρά της μάθησης και έρχεται σε αντίθεση με την όλη φιλοσοφία της ακαδημαϊκής μάθησης; Για όλους μας οι περίοδοι της εξεταστικής είναι μια μορφή «φοιτητικού βασάνου». Το πανεπιστήμιο υποτίθεται πως είναι ένας χώρος ελεύθερης σκέψης, αμφισβήτησης και στοχασμού. Στην πραγματικότητα όμως, η εξεταστική δίνει ένα δυνατό σοκ ρεαλισμού στην ρομαντική σκοπιά της στοχαστικής φιλοσοφίας της μάθησης. Στην εξεταστική τα πράγματα λειτουργούν σε μια γραμμή παραγωγής. Τα έδρανα απομακρυσμένα, επιτηρητές συνεχώς να ελέγχουν για τη σωστή λειτ...

Γενικά Συλλαλητήρια 2026.10.21: Παρασκήνιο, Αιτήματα και Αναβρασμός ενόψει Εθνικών Εκλογών

  Από το SPI Newsroom Μεγάλη η σημερινή κινητοποίηση των φοιτητικών συλλόγων και παρατάξεων στο πανεκπαιδευτικό συλλαλητήριο στην Αθήνα. Οι Αθηναϊκοί ΦΣ συνεχίζουν ακάθεκτοι να διεκδικούν τα αιτήματά τους για δωρεάν παιδεία, διοργανώνοντας κοινοί συνεναίσι συλλαλητήριο για σήμερα, 21 Οκτωβρίου. Το μέτρο αυτό συμπληρώνει τη διαμαρτυρία που λαμβάνει χώρα στην πλατεία Συντάγματος και περιλαμβάνει στήσιμο σκηνών ως ένδειξη αμετανόητης στάσης έναντι στα μέτρα που αφορούν τις στεγαστικές φορολογικές ανάγκες που αποφασίστηκαν πρόσφατα. Σήμερα, 21 Οκτωβρίου, τα συλλαλητήρια ανά τη χώρα σημείωσαν σημαντική δυναμική. Η ATTACK στα AEI υπογράμμισε τη σημασία των συγκεντρώσεων και φοιτητικών κινητοποιήσεων με την αναφορά της στα αντίστοιχα κινήματα της Αλβανίας (Κίνημα των Φλαμίνγκο), της Γαλλίας, της Βραζιλίας, της Πορτογαλίας, της Ισπανίας και της Ινδίας (Κίνημα της Κατσαρίδας). Σχεδόν κάθε «φοιτητούπολη»- Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Ιωάννινα, Κομοτηνή, Ρέθυμνο, Βόλος, Χανιά, Ηράκλειο- κάλεσε ...

Το μαθηματικό παράδοξο της κάλπης: Όταν η πλειοψηφία εγγυάται τη λανθασμένη απόφαση

Γράφει η Νεφέλη Αναστασοπούλου-Ζωντανού Είναι η πλειοψηφία πάντα σοφή; Από την «Αλληγορία του Πλοίου» του Πλάτωνα έως τη σύγχρονη θεωρία πιθανοτήτων, τα συμπεράσματα είναι δυσοίωνα. Η δημόσια συζήτηση εστιάζει επανειλημμένα στο φαινόμενο της αποχής από τις εκλογές και στην επιτακτική ανάγκη καταπολέμησής του. Πράγματι, τα ποσοστά αποχής στην Ελλάδα κυμαίνονται συχνά κοντά στο 40%, ξεπερνώντας το 47% τον Ιούνιο του 2023 (ιστορικό αρνητικό ρεκόρ). Μήπως, όμως, το κυρίαρχο αφήγημα «η αποχή είναι πρόβλημα, και πρέπει να πείσουμε τον κόσμο να ψηφίσει» αποτελεί λάθος εστίαση; Κι αυτό γιατί το πιο σημαντικό ερώτημα δεν είναι πόσοι ψηφίζουν, αλλά πόσο ουσιαστικά ψηφίζουν. Την απάντηση σε αυτό επιχειρεί να δώσει το Θεώρημα του Condorcet (1785): όταν κάθε ψηφοφόρος έχει πάνω από 50% πιθανότητα να κάνει τη «σωστή» επιλογή (π.χ. 60%), τότε όσο μεγαλώνει το εκλογικό σώμα, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα η πλειοψηφία να καταλήξει στη σωστή απόφαση. Για παράδειγμα, η πιθανότητα αυτή ανεβαίνει σε 64,8% με...