Γράφει ο Μάριος Μπαδάνης (Επιμέλεια: Μάνος Κόκκινος)
Με αφορμή την πρώτη ανακοίνωση και συνοδευτικά υπομνήματα του ανεξάρτητου φοιτητικού σχήματος «ΣΥΝΘΕΣΗ» προς τη Διοίκηση του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης (ΠΕΔΔ) του ΕΚΠΑ, εγείρεται ένα ζήτημα που ξεπερνά το καθαυτό περιεχόμενο τους. Το ζήτημα αυτό αφορά τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο συγκροτείται και εκφράζεται ο φοιτητικός λόγος στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.
Το φαινόμενο αυτό θέτει ερωτήματα για την αυθεντικότητα, την αξιοπιστία και εν τέλει την αποτελεσματικότητα τέτοιων πρωτοβουλιών. Η ανάλυση των κειμένων του σχήματος, υπό το πρίσμα της σύγχρονης έρευνας, αποκαλύπτει μια ανησυχητική πραγματικότητα, πως η χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) αποτελεί την κύρια μέθοδο συγγραφής των προαναφερθέντων κειμένων.
Το πρώτο και εμφανέστερο τεκμήριο είναι η ίδια η μορφή των κειμένων. Η χρήση έντονων τίτλων σε κάθε παράγραφο, ακολουθούμενων από άνω και κάτω τελεία (π.χ. «- Αρχή της Ισονομίας και Ακαδημαϊκή Αντίστοιχη:», «- Αποτροπή Οικονομικής και Χρονικής Επίδρασης:») αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα «σήματα κατατεθέν» τέτοιων εργαλείων.
Η συγκεκριμένη δομή, με την εισαγωγή, τις λίστες με έντονες επιμέρους επικεφαλίδες και ένα συμπερασματικό κλείσιμο, είναι η προεπιλεγμένη μορφή που επιλέγουν μοντέλα όπως το ChatGPT για να οργανώσουν πληροφορίες με σαφή και δομημένο τρόπο.
Όπως επισημαίνεται σε σχετικούς οδηγούς αναγνώρισης ΤΝ κειμένων (Lithub, 2025), η υπερβολική χρήση λιστών, η τυποποιημένη δομή με εισαγωγή, επιχειρήματα, συμπέρασμα και η έντονη γραφή για ανάδειξη όρων αποτελούν συνηθισμένες ενδείξεις .
Η ίδια η γλώσσα των υπομνημάτων, αν και επίσημη και ακαδημαϊκή, φέρει τα σημάδια μιας γενικής και έντονης τυποποίησης. Η εκτενής χρήση όρων όπως «αναγκαίο», «κρίσιμο», «σημαντικό», «σαφές» και «αυθόρμητα», καθώς και η τάση για συμπερασματικές προτάσεις που «θωρακίζουν» και «αναβαθμίζουν», θυμίζουν περισσότερο μια αυτόματη παραγωγή παρά την αυθόρμητη έκφραση ενός φοιτητικού φορέα.
Αυτό που διαπιστώνεται είναι όχι η χρήση της ΤΝ ως βοηθητικού εργαλείου, αλλά μια σχεδόν πλήρης απουσία του προσωπικού, συλλογικού και διαλεκτικού ύφους που θα χαρακτήριζε ένα κείμενο που έχει προκύψει από εσωτερικές συζητήσεις και επεξεργασία από φοιτητές.
Οι παραπάνω παρατηρήσεις δεν αποτελούν απλές υποκειμενικές εκτιμήσεις. Η επιστολή, το κεντρικό υπόμνημα και το συνοδευτικό κείμενο τεκμηρίωσης υπεβλήθησαν σε ανάλυση από τρία διαφορετικά, ευρέως χρησιμοποιούμενα εργαλεία ανίχνευσης κειμένων ΤΝ. Τα αποτελέσματα ήταν συντριπτικά: το σύνολο των κειμένων ξεπερνά σε ποσοστό το 55% στην εκτίμηση παραγωγής τους από ΤΝ, με τις ενδείξεις να τοποθετούνται σταθερά στην κατηγορία «AI-generated», και όχι απλώς «AI-assisted».
Είναι σημαντικό να αναφερθεί η εγκυρότητα της συγκεκριμένης διαδικασίας, δεδομένων των συζητήσεων περί αξιοπιστίας των εργαλείων ανίχνευσης. Πράγματι, η ακαδημαϊκή βιβλιογραφία υπογραμμίζει τους περιορισμούς και τα ποσοστά σφάλματος των ανιχνευτών, προειδοποιώντας για την αποκλειστική χρήση τους σε περιπτώσεις λογοκλοπής, καθώς μπορούν να οδηγήσουν σε ψευδώς θετικά αποτελέσματα, ειδικά σε κείμενα μη-φυσικών ομιλητών ή με πολύ τυποποιημένη γραφή.
Όμως, αυτός ο κίνδυνος μετριάζεται σημαντικά όταν η ανάλυση δεν βασίζεται σε ένα μόνο εργαλείο. Η συνεπής κατάταξη ενός κειμένου ως παραγόμενο από ΤΝ από τρεις διαφορετικούς ανιχνευτές, ιδίως όταν αυτό το κείμενο εμφανίζει όλα τα λεξιλογικά και μορφολογικά «δακτυλικά αποτυπώματα» της ΤΝ που αναφέρονται στη βιβλιογραφία, ενισχύει δραματικά την αξιοπιστία της διάγνωσης.
Όπως σημειώνεται και σε σχετικές έρευνες (Gartner, 2026), τα ψευδώς γνήσια είναι σπάνια όταν εξετάζονται πλήρως παραγόμενα κείμενα, και η χρήση πολλαπλών εργαλείων προσφέρει μια πιο ασφαλή εικόνα. Η διαπίστωση αυτή έχει βαθιές συνέπειες. Πρωτίστως, υπονομεύεται η υπόσχεση για μια «ανεξάρτητη» φοιτητική δύναμη.
Η βασική αρχή κάθε τέτοιας κίνησης είναι η αυθεντικότητα της έκφρασης, η οποία πηγάζει από την ενεργό συμμετοχή, τον προβληματισμό και τη συνδιαμόρφωση των μελών του σχήματος. Η ανάθεση της σύνταξης των επίσημων κειμένων σε ένα LLM στερεί από την πρωτοβουλία την ανθρώπινη διάστασή της, μετατρέποντάς την σε ένα ψυχρό εγχείρημα παραγόμενο από αλγόριθμους με σκοπό να ξεγελάσει ανθρώπους.
Ο φοιτητικός λόγος, ιδίως όταν διεκδικεί θεσμική ακρόαση, πρέπει να φέρει τη σφραγίδα της συλλογικής σκέψης, με τα λάθη, τις ατέλειες και την προσωπική του αίσθηση. Σε αντίθετη περίπτωση, η «ΣΥΝΘΕΣΗ» καθίσταται ένα απλό φερέφωνο που δεν “συνθέτει” παρά μόνο καταγράφει όσα του υπαγορεύονται.
Δεύτερον, το εγχείρημα δίνει ένα επικίνδυνο πάτημα σε άλλες, πιο κατεστημένες παρατάξεις. Σε ένα πανεπιστημιακό περιβάλλον όπου η πολιτική και η ρητορική είναι κρίσιμης σημασίας, το επιχείρημα ενός φοιτητικού σχήματος μπορεί να αποδυναμωθεί αν κατηγορηθεί για έλλειψη πρωτοτυπίας.
Οι αντίπαλοι μπορούν εύκολα να το χαρακτηρίσουν ως μια αδέξια και ερασιτεχνική προσπάθεια, που βασίζεται στην ΤΝ, μειώνοντας το κύρος του και ακυρώνοντας την πολιτική του ισχύ. Σε μια εποχή που η αντιπαράθεση με την ακαδημαϊκή κοινότητα απαιτεί επιχειρήματα και σοβαρότητα, η χρήση ΤΝ για τη σύνταξη των κειμένων λειτουργεί ως ένα εύκολο στόχος, αποδυναμώνοντας το ανατρεπτικό μήνυμα και ακυρώνοντας κάθε προσπάθεια για ουσιαστικό διάλογο.
Τέλος, η χρήση της ΤΝ δεν συνάδει με μια δυναμική φοιτητική πρωτοβουλία. Η ακαδημαϊκή και πολιτική ωριμότητα επιδεικνύεται μέσω της ικανότητας διατύπωσης επιχειρημάτων, της ανάπτυξης κριτικής σκέψης και της ουσιαστικής συμμετοχής. Όταν ένα σχήμα καταφεύγει στην ΤΝ για να συντάξει ακόμη και τα βασικά του κείμενα, ακυρώνει την ίδια την ουσία της ύπαρξής του. Αντί να προωθεί την ενεργό πολιτειότητα και τον φοιτητικό ακτιβισμό, μετατρέπει τον εαυτό του σε ένα παθητικό αποδέκτη μιας γενικής και απρόσωπης παραγωγής λόγου, αδυνατώντας να εκφράσει την αυθεντική φωνή των φοιτητών.
Εν κατακλείδι, το ζήτημα ξεπερνά την απλή διαπίστωση χρήσης ενός εργαλείου. Θίγει την ίδια την υπόσταση της φοιτητικής πολιτικής και τον τρόπο με τον οποίο αυτή ασκείται στον 21ο αιώνα. Η «ΣΥΝΘΕΣΗ» καλείται να επανεξετάσει την τακτική της. Η ουσιαστική φοιτητική δράση απαιτεί χρόνο, συζήτηση και προσωπική εργασία. Ο φθηνός εντυπωσιασμός μέσω της ΤΝ, πέρα από την ηθική αμφισβήτηση, αποδεικνύεται πολιτικά ατελέσφορος, μετατρέποντας μια δυναμική πρωτοβουλία σε μια άχρωμη αντανάκλαση ενός αλγορίθμου.
Η πρόκληση για το σχήμα είναι να ανακτήσει την αυθεντικότητά του, αποδεικνύοντας ότι η φοιτητική φωνή δεν μπορεί να αντικατασταθεί, αλλά μόνο να ενισχυθεί, από την ανθρώπινη σκέψη και την δημοκρατική συμμετοχή.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου