Διαγραφές φοιτητών: Τι παίζει εδώ;

Του Γιάννη Γεωργιάδη 

 Οι διαγραφές των φοιτητών είναι το θέμα του καλοκαιριού για τους φοιτητές. Ο χρόνος περνά, η ΔΕΘ καταφθάνει και δεκάδες φοιτητές σε τμήματα χτυπούν κόκκινο από την αγωνία τους για την παραμονή ή την διαγραφή τους. «Μένουν εδώ» ή «πάνε γι’ άλλες πολιτείες»;

Πολλά διλήμματα έχουν τεθεί στην κοινωνία τα οποία έχουν θέσει σε διχασμό τη χώρα μας. Ο διχασμός δεν είναι για εμάς σπάνιο φαινόμενο, ακόμα και για δευτερεύουσας σημασίας ζητήματα. Σε αυτή την επρίπτωση έχουμε τη διαφωνία για το ζήτημα των «αιώνιων φοιτητών» ή των φοιτητών που ταλαιπωρούνται και δυσκολεύονται να πάρουν πτυχίο. Και οι δύο φράσεις ανήκουν αντίστοιχα στις απόψεις για το αν πρέπει ή δεν πρέπει να διαγραφούν οι φοιτητές. Με μία παράφραση ενός τραγουδιού των The Clash, «Should they stay or should they go»;

Η γενικότερη αναφορά στο ζήτημα των διαγραφών ξεκινά από το 2022. Τότε, εκδόθηκε ο ν. 4957/2022 (ΦΕΚ Α’ 114/22-07-2022), που αποτελεί τον «οργανικό νόμο» των ΑΕΙ. Στο Κεφάλαιο Η’, για τη λειτουργία του Κύκλου Σπουδών, το άρθρο 76 προβλέπει ότι: για προπτυχιακά προγράμματα μικρότερα (ή ίσα) των 8 ακαδημαϊκών, το ανώτατο όριο σπουδών αγγίζει τα ν+2 χρόνια (ήτοι συν 4 ακαδημαϊκά εξάμηνα). Στην περίπτωση που το προπτυχιακό πρόγραμμα ξεπερνά τα 8 εξάμηνα, το ανώτατο όριο σπουδών αγγίζει τα 8 ακαδημαϊκά εξάμηνα (δηλαδή ν+4 έτη). Εξαίρεση αποτελούν και τμήματα που ακολουθούν το «τροπάριο» του ν+ν έτη (ας πούμε: 5 [ελάχιστα] έτη φοίτησης + 5 παραπάνω έτη προς ολοκλήρωση του προπτυχιακού προγράμματος). Μετά το 2022 φτάνουμε στον σάλο που έχει προκληθεί, εν έτει 2025, σχετικά με την οριστικοποίηση της διαγραφής των φοιτητών. Η Υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, συζητά έντονα για τις διαγραφές, ενώ φοιτητικά σχήματα εκφράζουν τη δυσφορία τους για τη στάση της Υπουργού.

Προτού ξεκινήσει η όποια εξέταση του ζητήματος, οφείλεται να επισημανθεί το εξής: η σελίδα και τα άλλα μέσα του «Student Politics Insighters» δεν αποτελούν φερέφωνο κανενός κόμματος. Δεν υπερασπίζεται καμία παράταξη, ούτε εκφράζει (κατά κόρον) γνωμικό. Η κύρια ευθύνη του είναι να ενημερώνει με μία μη στοιχειώδη (αν όχι εμπεριστατωμένη) γνώση τον κόσμο για τις εξελίξεις που περιτριγυρίζουν περισσότερο τους φοιτητές και σε δεύτερη φάση την κοινωνία. Επομένως, η όποια κατηγορία γίνει ενάντια των μελών του SPI (από πολιτική φοιτητική παράταξη/σχήμα) θα πρέπει να είναι βάσιμη και να λαμβάνει υπόψιν το ότι ο συντάκτης του κειμένου είναι, σε επίπεδο παρατάξεων, αμέτοχος. Οι παρακάτω διατυπώσεις βασίζονται στη συμπεριφορά και τις δηλώσεις στις οποίες κάθε κόμμα έχει προβεί. Στην τελική... το SPI δίνει αφορμή στις πολιτικές δυνάμεις των φοιτητών να διευκρινίσουν τη θέση τους.

Ας διευκρινίσουμε, πρωτίστως, το μείζον ζήτημα: γιατί γίνονται αυτές οι διαγραφές; Μία εξήγηση της εφαρμογής δίνουν όσοι τάσσονται υπέρ της: οι διαγραφές γίνονται στο πλαίσιο παροχής θέσεων σε νέους εισερχόμενους που εισήχθησαν στο κάθε τμήμα μέσω των πανελλαδικών εξετάσεων (ή αποτελούν μαθητές του προγράμματος Έρασμος και/ή -όπως λέγεται ότι θα εφαρμοστεί- μέσω του διεθνούς προγράμματος εισαγωγής Μπακαλωρρεά [International Baccalaureate]). Με άλλα λόγια, οι υποστηρικτές των διαγραφών βλέπουν τους φοιτητές που ξεπερνούν ένα διάστημα (προπτυχιακών) σπουδών ως τους «αιώνιους φοιτητές» που «κόβουν» θέσεις, καριέρες και όνειρα από τα παιδιά του μέλλοντος.

Παράλληλα με αυτή την άποψη συνδέονται και άλλες αντιλήψεις. Μία από αυτές είναι το γεγονός ότι η ακαδημαϊκή κατάσταση χρησιμοποιείται σαν ένα μικρό βοήθημα. Συγκεκριμένα, η ενεργή κατάσταση του φοιτητή προσφέρει οικονομικά προνόμια (όπως δωρεάν σίτιση, κοστολογική διευκόλυνση, παροχή εγκαταστάσεων εκγύμνασης [ενίοτε]), όπως επίσης και περιοδική απαλλαγή από την εκτέλεση της στρατιωτικής υποχρέωσης, για τους άρρενες. Μάλιστα, μία μερίδα των πολιτών συμμερίζεται την σκέψη πως άλλοι συνομήλικοι των «αιώνιων φοιτητών» έχουν τουλάχιστον ένα μεταπτυχιακό και εργάζονται για τα προς το ζην (σε αντίθεση με εκείνους, δηλαδή, που κατά κόρον είναι ανενεργοί και εκμεταλλεύονται την ιδιότητα τους).

Σε απάντηση, κατόπιν διαδικτυακού ερωτήματος, προέβη ο Υπουργός πάρα τω Πρωθυπουργώ & Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, σχετικά με τις διαγραφές φοιτητών. Στις 30 Ιουλίου δημοσίευσε το 5ο Briefing Πολιτών (στον «Ινσταγράμμο» [Instagram]), στο οποίο εξηγεί πως δεν είναι εφικτό να βρίσκονται στους καταλόγους ως ανενεργοί φοιτητές εισακτέοι ακριβώς μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, δηλαδή άνθρωποι που μπήκαν στα τμήματα τη δεκαετία του 1950 και 1960. Με τη αναφορά του σε αυτό το γεγονός, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αναφέρθηκε στην ανάγκη να προετοιμάσουν τα ΑΕΙ τις έδρες για τους νέους φοιτητές.

Φυσικά, οι επικριτές και η αντιπολίτευση εναντιώνονται στην απόφαση αυτή. Αναλυτικότερα, επικαλούμενοι την «ισότητα», την «ελευθερία», την «ανεξαρτησία» και τη «δικαιοσύνη», υπερασπίζονται τους φοιτητές που η διαδικασία τους αφορά και επιδιώκουν την παραμονή τους. Οι ακραίες τάσεις της αναφερόμενης μερίδας βλέπουν την εφαρμογή ενός επιβλητικού (ή και αντιδημοκρατικού υπό την έννοια παραβίασης των προειρημένων αρχών) νόμου και μία δικτατορική κυβέρνηση, με την αιτιολογία πως παραβιάζονται οι επιθυμίες των νέων και «κόβονται» τα όνειρα και οι (ενδεχομένως επιτυχημένες) σταδιοδρομίες του μέλλοντος. Η αντιπολίτευση αυτή ασκείται κυρίως από τα αριστερά σχήματα, τα οποία (ας φρονηθεί συμβιβαστικώς αποδεχτό) θέλουν την εφαρμογή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο έπακρο.

Γενικότερα, η συζήτηση επί του θέματος δεν έχει ολοκληρωθεί. Σ’ αυτό οφείλεται η έλλειψη εναλλακτικών προτάσεων που μπορεί πάνω σε αυτές να επικρατήσει η πολυφωνία και ως εκ τούτου να υφίσταται «κοινός τόπος», ένα κοινό (και συμφωνημένο) πλαίσιο αναφοράς. Αυτό που σίγουρα πρέπει να ξέρει ο κόσμος είναι ότι το SPI θα είναι παρόν σε κάθε στιγμή και θα καλύπτει αλλεπάλληλα το θέμα, προκειμένου ο φοιτητής, ο ακαδημαϊκός, ο εργαζόμενος και ο πολίτης να ενημερώνονται άμεσα για το με τι θα έρθουν αντιμέτωποι.

** Ένα...«υστερόγραφο»: Ο κόσμος τι πιστεύει για το ζήτημα; Έχει εναλλακτικές προτάσεις να δώσει; Μπορεί ο αναγνώστης να μοιραστεί στα «Σχόλια» την άποψή του και να δώσει το έναυσμα για μία πολιτική (προσοχή: όχι κομματική) συζήτηση και μία τελική πορεία της φωνής του λαού.